Tarihte bugün Atatürk

 

25 TEMMUZ

 

25 Temmuz 1919 – Dahiliye Nazırı Adil Bey'in, Sivas Valisi Reşit Paşa'ya yazısı: "Gerek Mustafa Kemal Paşa'nın ve gerek Rauf Bey'in girişimleri, her ne fikre ve niyete dayanırsa dayansın, memleketin yüksek menfaatlerine her halde aykırı ve zararlıdır(!).. Görevli olmayanların -her kim olursa olsun- devlet işleri ve devlet işlemlerine aslı hiçbir vesile ile karıştırılmaması ve müdahalede ısrar edenlerin aynı şekilde -her kim olursa olsun- yakalanarak kanunun pençesine teslimiyle, haklarında kanunen gerekecek işlemin yapılması (!)… " (Reşit Paşa, hâtıralarında der ki: "..İstanbul, Mustafa Kemal Paşa'ya karşı açtığı harbi şiddetlendirmiş ve bir hamlede bitirmeye azmetmiş olacak ki bize bu telgrafları birbiri ardınca yolluyordu; fakat bu hamlelerde alıklık, şaşkınlık izleri de yine belli idi. Çünkü Paşa'nın Erzurum'da olduğunu unutup tutuklama emrini bana veriyordu). [Kocatürk]

 

20-25 Temmuz 1920 – Doğu Trakya Savaşları başladı.

 

25 Temmuz 1920 – Padişaah Vahdettin, İstanbul Divan-ı Harbi tarafından Mustafa Kemal'e katılan subaylara verilen idam cezasını onayladı. (Karar 14 Temmuz'da verilmişti.)

 

25 Temmuz 1920 – Yunanlıların Edirne'yi işgali. Yunan kuvvetleri Doğu Trakya'nın tamamını ellerine geçiriyor ve Edirne Yunanlılar tarafından işgal edildi.

 

25 Temmuz 1920 – Havsa ve Pınarhisar'ın Yunanlılar tarafından işgali.

 

25 Temmuz 1920 – İngilizler tarafından boşaltılan Batum'u Gürcülerin işgali üzerine Ankara Hükümetinin protestosu.

 

25 Temmuz 1920 – Kırklareli, Malkara ve Lalapaşa'nın Yunanlılar tarafından işgali.

 

25 Temmuz 1920 – Uzunköprü'nün Yunanlılar tarafından işgali.

 

25 Temmuz 1920 – Şile'nin işgali.

 

25 Temmuz 1920 – Halep'in Fransızlar tarafından işgali.

 

25 Temmuz 1920 – İngilizler Batum'u boşaltınca Gürcüler hemen işgal etmiştir. Bu durum Brest-Litowsk ve Trabzon anlaşmalarına da aykırıydı ve 25 Temmuz 1920 tarihinde protesto edildi. (Nutuk)

 

10-25 Temmuz 1921 –Türk ordusu 15 gün süren Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda yenilip Sakarya'nın doğusuna çekildi. Düşman, Ankara yakınlarına gelmişti. Bu nedenle Meclis'in Kayseri'ye taşınması için hazırlıklar yapılıyordu.

 

25 Temmuz 1921 – Batı Cephesi'nde Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi.

 

25 Temmuz 1921 – Türk ordusunun Sakarya doğusuna çekilme harekatı tamamlandı. İsmet Paşa, Polatlı'da karargâh kurdu. Kütahya Eskişehir Savaşı'nda Türk orduları 1643 şehit, 4981 yaralı verdiler. Çekilme sırasında 30.120 silahlı, 687 silahsız Türk askeri firar etti. Çekilme yine de başarılı oldu. Yunan Genelkurmay Başkanı Dusmanis, "Türkler o derece rahat ve düzenli çekilmiştir ki, ne esir alabildik ne de elimize silah ve cephane geçti" diyordu.

 

25 Temmuz 1921 – Türk ordusu büyük güçlükler altında geri çekilmesini tamamlayarak, Sakarya'nın doğusunda mevzilendi. Batı Cephesi'nde Türk ordusunun geri çekilme yürüyüşünü tamamlayarak Sakarya nehrinin doğusuna çekilmesi.

 

25 Temmuz 1921 – Ordumuzun büyük kısmıyla Sakarya'nın doğusuna çekilmesi. (Zorunlu sebepler şunlardı; İkinci İnönü Muharebesinden sonra geniş bir seferberlik yapmış olan Yunan ordusu silah ve teçhizat yönünden çok üstündü ve Temmuz ayı ordumuzun toparlanarak genel bir karşı taarruza geçmesi için çok erken bir tarihti.) (Nutuk)

 

25 Temmuz 1921 – Yunanlıların Yenişehir'i üçüncü kez işgali.

 

25 Temmuz 1921 – Batı Cephesi'nde Türk Ordusunun -geri yürüyüşünü tamamlayarak- tamamen Sakarya nehrinin doğusuna çekilmesi.

 

25 Temmuz 1921 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'in, Meclisle kabul edilen Anayasa ve kurulan Müdafaa-i Hukuk Grubu hakkında aydınlatılmasını isteyen 11.7.1921 tarihli telgrafına cevabı: "Bugünkü Büyük Millet Meclisi, Müdafaa-i Hukuk örgütünün esas ilke olarak tespit etmiş olduğu görüşler üzerinde ısrarla ve azimle yürümektedir. Müdafaa-i Hukuk Grubu, bu grubun programını teşkil eden esas maddede izah olunduğu şekilde, memleketin tam bir bağımsızlık içinde barışa kavuşmasını temin gibi kısa ve kesin bir gaye ile kurulmuştur." [Kocatürk]

 

25 Temmuz 1922 – Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, Batı Cephesinin bulunduğu Akşehir'e ulaştı.

 

25 Temmuz 1922 – Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, orduyu son defa teftiş etmek istiyordu. Konya'ya gelip kendisiyle görüşmek isteyen İngiliz generali Townshend'i görmek bahanesiyle 23 Temmuz'da Ankara'dan ayrıldı. 25 Temmuz gecesi Konya'da Townshend'le görüştü.

 

25 – 28 Temmuz 1922 – Mustafa Kemal, Genelkurmay başkanı Fevzi Paşa ve Batı cephesi komutanı İsmet Paşa ile büyük taarruz planını görüştü. (Hazırlıklar 15 Ağustos'a bitirilecekti.)

 

25 Temmuz 1924 – Atatürk'ün, Cebeci bölgesinde otomobille bir gezinti yapması.

 

25 Temmuz 1924 – (Salih Bozok'un anı defterinden) Mustafa Kemal, Salih Bozok ile birlikte Fikriye'nin mezarını ilk ve son kez ziyaret etti.

 

25 Temmuz 1924 – Ankara'da Öğretmenler birliği kongresine Mustafa Kemal'de katıldı. (Akl-ı Kemal c.2, Sinan Meydan)

 

25 Temmuz 1926 – Atatürk'ün, Moskova'dan gelen Rus havacısı Mecalop ve Rus gazetecisi Kolcuni'yi, Sovyet Elçisi Suriç'in refakatinde kabulü.

 

25 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda içişleri Bakanı Cemil (Uybadin) Beyi kabulü.

 

25 Temmuz 1931 – Cumhuriyet'in ilk basın yasası olan Matbuat Kanunu TBMM'de kabul edildi.

 

25 Temmuz 1931 – Yeni kanun "hilafet", "saltanat", "anarşizm", "komünizm" yanlısı yayınlara ilk kez açık yasak getiriyor, hükümete de "ülke çıkarlarına ters düşme" durumunda yayınları "geçici kapatma" yetkisi tanıyordu. Basın üzerinde denetimi arttıran bu yasaya karşı çıkan tek milletvekili, gazeteci Hakkı Tarık Bey (Us) oldu.

 

25 Temmuz 1933 – Lev Troçki, sığınmacı olarak Heybeliada'dan Fransa'ya gitti.

 

25 Temmuz 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri, bir deniz kazası geçiren Millî Eğitim Bakanı Reşit Galip'i Moda'daki köşkünde ziyareti.

 

25 Temmuz 1933 – Atatürk'ün, akşam Ertuğrul yatıyla İstanbul'dan Yalova'ya geçişi.

 

25 Temmuz 1935 – Atatürk'ün, saat 18.45'de Şişli Sağlık Yurdu'na gidişi, burada hasta bir dişine küçük bir müdahale yapılması.

 

25 Temmuz 1936 – Atatürk'ün, Montrö Sözleşmesi'nin imzası nedeniyle tebrik telgrafı gönderen İran Şahı Rıza Pehlevi'ye teşekkürü.

 

25 Temmuz 1937 – Atatürk'ün, akşamüzeri Florya'dan yatla Moda'ya geçerek deniz yarışlarını izlemesi, gece Moda Deniz Kulübü'nün balosunu şereflendirmesi, tekrar Florya'ya dönüşü. [Kocatürk]

 

24/25 Temmuz 1938 – Atatürk'ün, gece saat 1.00'de Savarona yatından Dolmabahçe Sarayı'na geçişi.

 

25 Temmuz 1938 – Atatürk, Savarona'dan 56 gün sonra, Dolmabahçe sarayındaki yatağına geri döndü.