Tarihte bugün Atatürk

 

26 TEMMUZ

 

26 Temmuz 1916 – Atatürk'ün, Muş cephesinden Silvan'a dönüşü.

 

25/26 Temmuz 1919 – Manda tartışmaları, Erzurum Kongresi günlerinde de devam etmişti. Örneğin Bekir Sami Bey, 25/26 Temmuz 1919'da, Atatürk'e gönderdiği uzun mektupta, Amerikan mandasını savunmuştu. Halide Edip (Adıvar) mektubunda, "Onurumuzdan epey taviz verecek olsak da"

 

26 Temmuz 1919 – Erzurum Kongresi'nde delegeler Damat Ferit Paşa aleyhine sert konuşmalar yaptı.

 

26-30 Temmuz 1919 – 2. Balıkesir Kongresi toplandı. Balıkesir'de ikinci bir Milli Kongre toplanması. Balıkesir Hareket-i Milliye ve Redd-i İlhak Kongresi adıyla toplanan İkinci Balıkesir Kongresi toplandı. (48 delegenin 13'ü mahalli müftü ve müderristi.) (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

26 Temmuz 1920 – (Hâkimiyet-i Milliye, 26 Temmuz 1920) "Aynı emperyalist devletler aynı derecede şiddetle Türk'ün de, Arap'ın da, Irak'ın da, Anadolu'nun da, Suriye'nin de düşmanlarıdır. (…) Şu halde, Anadolu'nun, Irak'ın, Suriye'nin hayatı ve menfaatleri pek sıkı bir tarzda birleşmiş bulunuyor. Demek oluyor ki, Türklerle Iraklılar ve Suriyeliler arasında sıkı bir dostluk ve uyum siyaseti gerekir."

 

26 Temmuz 1920 – Atatürk Hakimiyet-i Milliye gazetesine verdiği demeçte Türkiye, Irak ve Suriye'nin, İngiliz ve Fransız emperyalizmine karşı ortak mücadele etmesini şöyle ifade ediyordu; "Türklerle Araplar çok kuvvetli menfaatler zincirleriyle birbirlerine bağlanmış din kardeşleridir. Aynı emperyalist devletler aynı derecede şiddetle Türk'ün de, Arap'ın da, Irak'ın da, Anadolu'nun da, Suriye'nin de düşmanıdırlar. (…) Şu halde Anadolu'nun, Irak'ın, Suriye'nin hayatı , menfaatleri pek sıkı bir tarzda birleşmiş bulunuyor. Demek oluyor ki Türklerle, Suriyeliler ve Iraklılar arasında (…) bir dostluk ve uyum siyaseti gerekir." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.72.)

 

26 Temmuz 1920 – Atatürk'ün 24 Nisan 1920 tarihli konuşmasından üç ay kadar sonra, 26 Temmuz 1920 tarihli Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi'nde Türkiye, Irak ve Suriye'nin İngiliz ve Fransız emperyalizmine karşı ortak bir cephe oluşturmaları gerektiğini belirten şöyle bir yazı yayımlandı: "Türklerle Araplar, pek kuvvetli menfaatler zinciriyle birbirine bağlanmış din kardeşleridir. Aynı emperyalist devletler aynı derecede şiddetle Türk'ün de, Arap'ın da, Irak'ın da, Anadolu'nun da, Suriye'nin de düşmanlarıdır. Irak'ta İngilizler, bütün zulümleriyle Irak Araplarını ezmeye çalışıyor. Aynı zalim, Anadolu hakkında da aynı siyaseti takip ediyor. Fransızlar ise Suriye'de aynı siyasetin takibi için uğraşıyorlar. Şu halde, Anadolu'nun, Irak'ın, Suriye'nin hayatı ve menfaatleri pek sıkı bir tarzda birleşmiş bulunuyor. Demek oluyor ki, Türklerle Iraklılar ve Suriyeliler arasında sıkı bir dostluk ve uyum siyaseti gerekir. (…) Biz pekiyi biliyoruz ki, Adana'dan düşmanın uzaklaştırılması ve bir daha oraya basmaması Suriye'nin yardımıyla mümkün olduğu gibi, Suriyeliler de takdir ediyorlar ki, Beyrut ve Şam'ın en sağlam savunmaları Adana'dadır…"

 

26 Temmuz 1920 – Batı cephesinde yaşanan yenilgi ve üzüntü nedeniyle Bakanlar kurulu gizli oturumda sorumlu tutulmaya çalışılıyordu. Mustafa Kemal Paşa burada yaptığı konuşmada özetle; "yenilgiye tedbir önceden alınır, bu mağlubiyetin mesulü Saray hükümetidir" dedi. (Nutuk)

 

26 Temmuz 1921 – Atatürk'ün, Ankara'dan hareketle Polatlı'da Batı Cephesi Karargâhı'na gelişi ve ordunun durumu hakkında bilgi alışı.

 

26 Temmuz 1921 – Atatürk'ün, Batı Cephesi Karargahı'ndan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne telgrafı: "…Askerî vaziyetimiz her suretle güven vericidir."

 

26 Temmuz 1921 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'e 25.7.1921 günkü telgrafına ek telgrafı: "…İlerlemek yolunda vuku bulacak her önemli girişimin, kendisine göre mühim sakıncaları vardır. Bu sakıncaların asgari düzeye indirilmesi için gerekli önlem ve girişimlerde kusur etmemek lâzımdır." [Kocatürk]

 

26 Temmuz 1926 – Atatürk'ün, korgeneralliğe yükselişi nedeniyle Fahrettin (Altay) Bey'e tebrik telgrafı: "…Bu vazifeyi yaparken sizin Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna ve vatanın kurtuluşuna esas olan Millî Mücadele'de ve muharebe meydanlarında gösterdiğiniz fedakârcasına çalışmalarınızı takdirle anıyorum."

 

26 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, Lozan Antlaşması'nın 4. yıldönümü nedeniyle Dolmabahçe Sarayı'nda kendisini ziyaret eden İstanbul Darülfünunu Hukuk Fakültesi Heyeti'ne söyledikleri: "…Lozan Barışı, Türk tarihinde bir dönüm noktasıdır. Türk milleti için siyasî bir zafer oluşturan bu antlaşmanın Osmanlı tarihinde örneği yoktur!"

 

26 Temmuz 1928 – Türkçülük hareketinin önde gelen isimlerinden Tunalı Hilmi Bey vefat etti.

 

26 Temmuz 1928 – Atatürk'ün, gece "Çocuk Esirgeme Kurumu" ve "Türk Maarif Cemiyeti" balolarını şereflendirmesi.

 

26 Temmuz 1930 – Başyazarlığını Selim Ragıp (Emeç) Bey'in yaptığı Son Posta Gazetesi İstanbul'da yayınlanmaya başladı.

 

26 Temmuz 1930 – Atatürk'ün, demiryolunun Sivas'a ulaşması nedeniyle Bayındırlık Bakanı Recep (Peker) Bey'e telgrafı: "Doğuya giden demiryolunun Sivas'a ulaşmasından pek memnun oldum. Sizinle beraber kıymetli mühendislerimizin, memleketin servet ve refahını yükseltecek olan bu mühim ve hayırlı işi başarmak hususundaki muvaffakiyetleri takdir ve tebrike değerdir."

 

26 Temmuz 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda İzmir, Afyon ve Kütahya'daki askerî denetlemelerden dönen Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'ı, Başbakan Celâl Bayar'la beraber kabulü ve kendisinden bilgi alışı.

 

26 Temmuz 1938 – İsmet İnönü'nün, Atatürk'e mektubu: "Büyük, Sevgili Atatürk, Lozan günü vesilesiyle iltifatınızı söyletmek lütfunda bulundunuz. Kendi ıstırabınızı unutarak bana yeniden sağlık, bahtiyarlık verdiniz. Şükran ve minnetlerimi kabul buyurunuz. Velinimetim Atatürk, kesinlikle eminim ki bu hastalık günlerini geçireceğiz. Siz, bütün afiyet ve neşenizle ve şerefle daha çok uzun seneler millet ve memleketi idare buyuracaksınız. Derin tazimle ve dayanılmaz bir özleyişle ellerinizden öperim velinimetim."