Tarihte bugün Atatürk

 

29 MAYIS

 

29 Mayıs 1912 – Yunan – Bulgar anlaşması.

 

29 Mayıs 1913 – Ulviye Mevlan yönetiminde Kadınlar Dünyası dergisi yayımlanmaya başlandı.

 

29 mayıs 1915 – Atatürk'ün, 19. Tümen birliklerine tahkimat hakkında talimatı: "…Herkes ve bütün erler iyi bilmelidirler ki, siperler yalnız savunma için değildir ve saldırıyı sağlamayan siperler, zararlı ve başarısızlığa uğratıcıdır. Mevcut siperler iyileştirilip düzenlenecek ve tahkimat yalnız düşman ateşinden korunup az telefat vermek görüşüne dayanmayıp, düşmanı ezecek ve saldırıyı kolaylaştırabilecek mükemmel şekle sokulacaktır." (Bu talimat Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethettiği güne rast geliyor: 29 Mayıs 1453)

 

29 Mayıs 1915 – 19. Tümen'e ait bazı birliklerin, düşmana taarruzu; ancak kesin bir sonuç alınamaması. [Kocatürk]

 

29 Mayıs 1919 – Ayvalık ve Turgutlu'nun Yunanlılar tarafından işgal edilmesi. Tire'den sonra, ilerleyen Yunan kuvvetleri Ayvalık'ı işgal etti.

 

29 Mayıs 1919 – Ankara'da Hükümet Konağı Meydanı'nda İzmir'in işgalini protesto amacıyla büyük bir miting yapıldı.

 

29 Mayıs 1919 – Havzalıların, 28/29 Mayıs gecesi kurdukları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni Atatürk'e haber vermeleri ve Atatürk'ün, bu olayın, uzak yakın, her yere bildirilmesini istemesi.

 

29 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Havza'dan 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'e telgrafı: "İtilâf Devletleri'nin milletimize haksız bir siyaset uygulaması ve millî bağımsızlığımızı ve devletimizi idama mahkûm etmekte oldukları gerçekleşmiştir. …Silâh ve cephanenin ve iaşe tarzının zamanında kararlaştırılması ve birliklerin mevcutlarının artırılması ve birlikler elinde bulunan silâhların mümkün ölçüde birleştirilmesi, levazım, iaşe işlerinin güvenliği ve cephanenin tamamlanma tarzı, mühim yol üstlerindeki büyük yapıların, gerektiğinde tahrip edilmek üzere, hazırlıklı bulunması gibi hususların şimdiden düşünülmesiyle son derece mahrem bir şekilde yerine getirilmesi lâzımdır."

 

29 Mayıs 1919 Ayvalık'ta, Ali Bey (Çetinkaya) komutasında, Yunanlılara karşı direniş başladı.

 

29 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal'in, Samsun'a vardıktan on gün sonra, "iç asayişte sarf edilmek üzere bin Osmanlı lirasının alındığını gösterir makbuzdur, ordu müfettişi mirliva Mustafa Kemal" yazılı telgrafla saraya bildirmesi.

 

29 Mayıs 1919 – AYVALIK DİRENİŞİ. 26 Mayıs 1919'da bir İngiliz ve bir Yunan gemisi Ayvalık limanına geldi. 29 Mayıs'ta Ayvalık işgal edildi. Ancak Ayvalık'ta 172. Alay Komutanı Yarbay Ali (Çetinkaya) komutasındaki 24 subay ve 15 kadar er, Ayvalık sırtlarına yaslanarak düşmana karşı direndi. Bu direniş sırasında bir subay ve birkaç er şehit oldu. Ordunun ilk kurşun direnişi buydu. Mondros'a rağmen askeri birliğiyle düşmana karşı direnen ilk komutan da Yarbay Ali Çetinkaya'dı.

 

29 Mayıs 1919 – ÖDEMİŞ DİRENİŞİ. Yunan ordusu 29 Mayıs 1919'dan itibaren Ödemiş'i kuşatmaya başladı. 56. Tümen Komutanı ve 17. Kolordu Komutan Vekili Albay Bekir Sami (Günsav) ve Ödemiş Jandarma Komutanı Yüzbaşı Tahir Fethi (Özerk) direniş hazırlıkları yaptılar. Ödemiş'te 29 Mayıs 1919 gecesi bir direniş hükümeti kuruldu. Alınan kararlara göre "Yiğit Ordusu" adıyla milli bir örgüt ve Hacıilyas Tepesi'nde de milli bir cephe kurulmasına karar verildi. Yüzbaşı Tahir Bey, Ödemiş Kuvayı Milliye Komutanlığı'na getirildi. Ödemiş Kaymakamı Bekir Sami (Baran), İzmir ve İstanbul'daki işgalci temsilcilerine gönderdiği bildiride şöyle diyordu: "Yunan işgal kuvvetleri İzmir'den çekilmediği takdirde dökülecek kanın sorumluluğu sizin ve temsil ettiğiniz milletlerin olacaktır… Artık bilin ki kalem değil silah ötecektir." O gece silah deposu açılarak halka 1200 silah ve yeterli miktarda cephane verildi. 30 Mayıs'ta Yunan ordusu Ödemiş'e saldırdı. Tepeleri tutan Ödemişli Kuvayı Milliyeciler ve 13 yedek subay Martin tüfeklerini ateşledir. Toplam 120 kişi civarındaki Kuvayı Milliyeciye karşı 2000 kişi civarındaki düşman, hafif ve ağır makineli tüfeklerle cevap verdi. Direniş yarım gün sürdü. Ödemişli Kuvayı Milliyeciler 2 şehit 10 yaralı verdiler. Düşmanın kaybı daha fazlaydı. Sonunda Ödemiş düştü. Yunan ordusu Ödemiş'e girmeden bazı köyleri yaktı. İşte Milli Mücadele'de halkın ilk kurşun direnişi buydu. (Alev Coşkun, Kuvayı Milliye'nin Kuruluşu, s. 231-28).

 

29 Mayıs 1920 – Atatürk'ün, askerî, siyasî ve dış durum hakkında verilen bir gensoru nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması: "…Kendi kuvvetimizi göz önüne almaksızın dışardan, şuradan buradan gelecek kuvvetlere dayanarak emel izlersek ve o kuvvetten ve o imdattan yardım da gelmezse hayal kırıklığına uğrarız. Bunun için her şeyden önce kendi kuvvetimize önem veriyoruz." [Kocatürk]

 

29 Mayıs 1926 – Türk Ticaret Kanunu TBMM'de kabul edildi.

 

29 Mayıs 1926 – Bursa 'da Darülelhan (İstanbul Belediye Konservatuarı) öğretmen ve öğrencilerinin verdiği konserden sonra bayan sanatçılarla fotoğraf çektirmesi.

 

29 Mayıs 1927 – Ankara-Kayseri demir yolu İsmet Paşa tarafından açıldı.

 

29 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, Türk Hava Kurumu'na 10.000 lira bağışta bulunması ve söyledikleri: "…Bu ulus, en zor zamanlarda memleket ödevlerine canla, başla koşmuştur. …İstediklerinden daha fazlasını başaracaklardır. Tuttukları yol doğrudur."

 

29 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, akşamüzeri Göksu Kasrı'na gidişi, kısa bir süre dinlendikten sonra Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

29 Mayıs 1936 – Türk Bayrağı Kanunu kabul edildi. Türkiye Cumhuriyeti'nin simgesi olan bayrak için "Türk Bayrağı Hakkında Kanun" TBMM'de kabul edildi. Bu kanunla Türk bayrağı kesin biçim ve oranlarıyla belirlendi.

 

29 Mayıs 1937 – Milletler Cemiyeti Konseyi bağımsız Hatay devletinin anayasasını onayladı.

 

29 Mayıs 1937 – Milletler Cemiyeti'nin Hatay için hazırladığı anayasa Milletler Cemiyeti konseyince kabul edildi. (Hazırlama esnasında Türk ve Fransız görüşleri alınmıştı.) Aynı gün Türkiye ve Fransa arasında Hatay'ın bütünlüğü anlaşması imzalandı. (20. YY. Siyasi Tarihi, Prof. Dr. Fahir Armaoğlu)

 

29 Mayıs 1937 – Türkiye ile Fransa arasında "Sancak"ın (Hatay) Tamamiyet-i Mülkiyesini Tekeffül eden Antlaşma" ile "Türkiye – Suriye Hududunun Teminine dair Antlaşma ve Müşterek Beyanname ve Beyannameye bağlı Protokol" Cenevre'de imzalandı.

 

29 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, akşam geçirdiği rahatsızlık üzerine Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp tarafından muayene edilmesi. (Neşet Ömer, bu muayenesinde karında su toplanmaya başladığını belirlemiştir). [Kocatürk]