Tarihte bugün Atatürk

 

29 AĞUSTOS

 

29 Ağustos 1915 – Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın -Gelibolu'da incelemelerde bulunuşunu takiben- İstanbul'a döndükten sonra 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'e telgraf emri: "…Anafartalar Grubu'ndaki altı tümenin bir komuta altında sevk ve idaresinin mümkün olmayacağını gördüm. Arıburnu ile Anafarta'nın esasen birbirine bağlı olması nedeniyle bu tümenlerden birbiri yanında iki veya üç kolordu oluşturulmasını ve kolorduların doğrudan size bağlanmalarını tabiî ve gerekli görüyorum."

 

29 Ağustos 1915 – Mareşal Liman von Sanders'in -Enver Paşa'nın isteği üzerine- Anafartalar Grubu'nda yaptığı yeni düzenlemeyi Enver Paşa'nın görüşüne sunması (Bu düzenlemeye göre Anafartalar Grubu'ndaki tümenlerden, 2. ve 15. Kolordular oluşturulmuştur).

 

29 Ağustos 1915 – Mareşal Liman von Sanders'in, Anafartalar Grubu'ndaki tümenlerden -2. ve 15. Kolordu olmak üzere- iki kolordu oluşturulduğuna dair Anafartalar Grubu Komutanı Atatürk'e yazısı: "…Her iki kolordu, her iki bölgedeki harekâtın birbiriyle pek ilişkili bulunması sebebiyle sizin emrinize verilmiştir." [Kocatürk]

 

29 Ağustos 1916 – 16. Kolordu'ya bağlı 7. ve 8. Tümenlerin, sabahleyin Rus kuvvetlerine taarruzu ve düşmanın Buğlan Gediği yönünde çekilmesi. (16. Kolordu'nun taarruzu, 30 Ağustos 1916 günü de devam etmiştir).

 

29 Ağustos 1917 – Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın, -Atatürk'ün Mareşal Falkenhayn'a gönderdiği 24.7.1917 tarihli telgrafın bir suretini de kendine göndermesi nedeniyle- Atatürk'e telgrafı: "…Bu konuda gerekenlerden bizzat iyice soruşturma yapılmasıyla bu kişinin gerçek durumunun ne olduğunun ve kendisinin şu suretle ödüllendirilmesi emsallerinin bir çeşit rekabetini davet etmek gibi bir sakınca doğurup doğurmayacağının görüşlerinizle beraber açıkça ve ayrıntılı olarak bildirilmesi rica olunur."

 

29 Ağustos 1919 – Atatürk'ün, Sivas'a gitmek üzere Erzurum'dan ayrılışı. Mustafa Kemal ve arkadaşları Sivas Kongresi'ne katılmak üzere Erzurum'dan yola çıktı.

 

29 Ağustos 1919 – Mustafa Kemal ve heyeti eski otomobillerle Erzurum'dan uğurlandı. Konaklanan ilk köyde Mustafa Kemal'in ateşi çıktı.

 

29 Ağustos 1919 – Mustafa Kemal Paşa, 29 Ağustos 1919 sabahı, büyük bir coşkuyla Erzurum'dan Sivas'a uğurlandı. Kafile, 3 otomobil ve 3 atlı arabadan oluşuyordu. Otomobiller hurda haldeydi. Yemekleri peynir, zeytin ve kuru ekmekten ibaretti. Subaşında rastladıkları köylüler de birkaç baş kuru soğan ikram etmişti.

 

29 Ağustos 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın Erzurum'dan ayrılışı. (Nutuk)

 

29 Ağustos 1920 – Yunanlılar Uşak'ı işgal etti. Yunan kuvvetleri şiddetli çatışmalardan sonra Uşak'ı ele geçirdi.

 

29 Ağustos 1920 – Demirci Mehmet Efe Yunan birliklerine karşı başarılı saldırılar düzenledi.

 

29 Ağustos 1920 – Cemal Paşa'nın, Taşkent'ten Atatürk'e mektubu: "…Bugün Afganistan'a gitmek üzere hareket ediyorum."

 

29 Ağustos 1921 – Atatürk'ün emriyle, ordumuzda cephe değişikliği yapılması.

 

29 Ağustos 1921 – Akşam saatlerinde meclise Kayseri'ye taşınmaya hazır olun talimatı verildi.

 

29 Ağustos 1922 – Dördüncü gün de ilerleme devam etti. Geri çekilmeye başlayan Yunan kuvvetlerinin izlenmesi emredildi. Afyon ve Kütahya'nın bazı ilçeleri kurtarıldı.

 

29 Ağustos 1922 – Taarruz başarılı bir şekilde gelişti. Düşmanın kuzey kanadı, Eskişehir cephesi bozuldu, güneydeki kuşatma da devam etti. O akşam düşmanın iki kolordusu Türk Ordusu'nca çevrildi.

 

29/30 Ağustos 1922 – Atatürk'ün, gece, Afyon Belediye binasının bir odasında Fevzi ve İsmet Paşalarla harp vaziyetini gözden geçirişi. (Atatürk der ki: "Üçümüz vaziyeti bir defa daha gözden geçirdik ve kesinlikle anladık ki, Türkün hakikî kurtuluş güneşi, 30 Ağustos sabahı bütün parlaklığıyla doğacaktır." [Kocatürk]

 

29 Ağustos 1923 – İngiltere Hükümeti Türkiye ile savaş nedeniyle sürdürdüğü ticaret yasağını kaldırdı.

 

29 Ağustos 1924 – Atatürk'ün, Lâtife Hanım'la beraber Ankara'dan trenle Dumlupınar'a hareketi.

 

29 Ağustos 1925 – Atatürk'ün, Kastamonu Kışlası'nda öğleyin şerefine verilen ziyafette konuşması: "Milleti sevk ve idare edenlerin dayanağı ordu olmuştur. Diğer milletlerde ordu ile millet daima yekdiğeri ile karşı karşıyadır. Halbuki, bizde tamamiyle tersinedir, ikinci Meşrutiyet'i kahraman subaylarımız ilân ettikleri gibi, bu inkılâpları da yine bunların fedakârlığına borçluyuz. Bundan sonraki yükselme ve ilerleme de sizin şuurlu kuvvetinizle olacaktır."

 

29 Ağustos 1925 – Atatürk'ün, saat 14.00'te Kastamonu'dan Daday'a hareketi, Hükümet ve Belediye'yi ziyaretleri ve Belediye'de Dadayhlara hitabı. [Kocatürk]

 

29 Ağustos 1926 – Atatürk'ün, saat 16.00'da Çankaya'da Vali başkanlığındaki Kayseri Heyeti'ni kabulü.

 

29 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, milletvekili seçimi nedeniyle Cumhuriyet Halk Partisi programındaki esasları açıklayan seçim bildirgesi: "…Türk Cumhuriyeti'ne ve aziz vatanımıza gelecekte daha büyük hizmetler yapabileceğimize tam güvenim vardır. Türk milletinin geleceği, bugünkü evlâtlarının görüş isabeti ve yorulmak eğiliminde olmayan çalışma gayretiyle büyük ve parlak olacaktır."

 

29 Ağustos 1927 – Atatürk 1927 seçimleri için Cumhuriyet Halk fırkasını destekleyen bir beyanname yayınladı. (Atatürk ve siyaset, Cevat Şenol)

 

29 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, milletvekillerinin uyacağı esaslar hakkında genelgesi: "…Cumhuriyet Halk Partisi'ne mensup milletvekillerinin, milletvekili sıfatını özel iktisadî hayatları için değerden düşürmemelerine Parti Genel Başkanlığı da özel dikkat gösterecektir." [Kocatürk]

 

29 Ağustos 1928 – Atatürk'ün huzurunda, (TBMM Başkanı Kazım Özalp ve başbakan İsmet İnönü ile birlikte) Dolmabahçe Sarayı salonunda yeni Türk harflerinin okunuş ve yazılışı ile ilgili tartışmalı konferans ve Atatürk'ün tahtaya yazılan bir notu: "Milleti bilgisizlikten kurtarmak için kendi diline uymayan Arap harflerini terk edip Lâtin esasından Türk harflerini kabul etmekten başka çare yoktur!"

 

29 Ağustos 1928 – Dolmabahçe'de elçiler salonunda (Süfera) kara tahta önünde yeni Türk harfleri üzerine büyük bir toplantı yapılması.

 

29 Ağustos 1928 – Atatürk, Dolmabahçe sarayında icra edilen yeni Türk harfleri konulu toplantıya katıldı.

 

29 Ağustos 1928 – Dil encümeninin hazırladığı alfabeyi (elifba) ve raporu inceleyen Atatürk, İnönü ve vekillerin olduğu bir toplantıda Dolmabahçe sarayında yapılan kongrede tespit edilen hususların (Latin harfleri ve yeni alfabe dahil) hayata geçirilmesi kararı aldı. (Panzehir, Sinan Meydan)

 

29 Ağustos 1928 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda şair ve yazarlardan oluşan sofrada Halit Fahri (Ozansoy) Bey'e hitaben yazdırdıkları: "…Şiirlerin şen, neşeli, faal Türk milletinin sevinç, neşe, faaliyet, his ve hareketlerini şakıyacaktır. Buna mevcudiyetini hasredeceksin!" [Kocatürk]

 

29 Ağustos 1932 – Atatürk'ün, Türk dilini özleştirme çalışmaları nedeniyle Millî Türk Talebe Birliği'nin çektiği saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "Dilimiz çok zengindir, güzeldir. Bunu ortaya çıkaracaklar sizin gibi duygusu derin, yorulmaz Türk gençleridir. Türkçemizi günün en ileri bilgi dili yapmak değerli araştırmacılarınızdan beklenir. Sizlere uğurlar dilerim."

 

29 Ağustos 1932 – Yalova'da gece sofrada, Atatürk'le İsmet Paşa arasında bir tartışma olması. (Bu tartışma, 'dizbağı nişanı olayı' olarak bilinmektedir).

 

29 Ağustos 1934 – Atatürk'ün, Uluslararası 4. İzmir Fuarı'nın açılışı nedeniyle Başbakan İsmet Paşa'nın telgrafına cevabı: "…26 Ağustos Türk budunu için her yıl yepyeni kazançlar verimi olacaktır."

 

29 Ağustos 1934 – Atatürk'ün, Ertuğrul yatı ile Yalova'dan Tuzla'ya hareketi.

 

29 Ağustos 1935 – Atatürk'ün, Florya'da denize girişi.

 

29 Ağustos 1936 – Atatürk'ün, öğleden sonra Dolmabahçe Sarayı'nda 3. Türk Dil Kurultayı'nın çalışmalarını izlemesi.

 

29 Ağustos 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Elâzığ'dan İstanbul'a dönen Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü.

 

29 Ağustos 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Millî Savunma Bakanı Kâzım Özalp'i kabulü

 

29 Ağustos 1938 – Atatürk'ün, İtalya Büyükelçisi Ottavio de Peppo'nun güven mektubunu kabulü.

 

29 Ağustos 1938 – Askeri Mahkeme, Nazım Hikmet (Ran) ve başkalarını mahkum etti.