Tarihte bugün Atatürk

 

29 NİSAN

 

29 Nisan 1915 – İngilizlerin, Arıburnu cephesinde sağ kanadımız üzerine taarruz girişimi; fakat kuvvetlerimizin karşı taarruzu ile püskürtülmesi.

 

29 Nisan 1915 – Atatürk'ün akşam 19. Tümen birliklerinin komutan ve subaylarına emri: "…İnşallah karşımızdaki düşmana son kesin darbeyi vuracağız. Beş gün ve beş geceden beri takdire değer kahramanlıklarınızın mükâfatını toplamak için bulunduğunuz mevzilerin bu gece tahkimatını artırarak kıtalarınızın bağlantı, düzen, emir ve komutasını bir daha kuvvetlendirmek ve yedek kuvvetinizi lüzumunda hemen kullanacak bir halde bulundurmak hususunda şimdiye kadar gösterdiğiniz gayrete devam etmenizi ve askerlerinizi mümkün olduğu kadar çok istirahat ettirmek ve uyutmak yönlerini göz önünde tutmanızı tavsiye ederim."

 

29 Nisan 1916 – 29 Nisan 1916 tarihinde Irak Cephesinde kazanılan Kut'ül-Ammare zaferi.

 

29 Nisan 1916 – Enver Paşa'nın amcası Halil (Kut) Paşanın "Kutül amare (Kut) zaferi, Atatürk zamanında da milli bayram olarak kutlanmaya devam etmiştir. (Osmanlı'nın Çanakkale'den sonra Birinci Dünya savaşındaki en büyük zaferidir.) (1952 yılında bu milli bayram kaldırılmış, Kutül amare zaferi ders kitaplarından dahi çıkarılmıştır.) (Panzehir, Sinan Meydan)

 

29 Nisan 1919 – Nusret mayın gemisi, İzmir, Yenikale, Ayvalık, Eski Foça ve Saroz körfezindeki mayınların kaldırılması göreviyle 23 Nisan 1919'da İzmir'e yola çıktı ve 29 Nisan 1919'da İzmir'e vardı. (Gemi 1915'de döşediği mayınları şimdi saray emriyle kaldırmak durumundaydı.) (Bu Vatan Böyle Kurtuldu, Erol Mütercimler)

 

29 Nisan 1919 – Mustafa Kemal'in bakanlığa çağrılarak, harbiye Bakanı Şakir Paşa tarafından kendisine "9 ncu Ordu Müfettişliğine" atandığının tebliğ edilmesi. ( 30 Nisan'da tayin Padişaha arz edilmiş ve irade alınmıştır. Bu iradenin yan imzaları Damat Ferit'e ve Şakir Paşa'ya aittir. Atama kararnamesi Meclis-i Vükela'da (Bakanlar Kurulunda) 4 Mayıs pazar günü görüşülüp kabul edilmiştir. (Bu esnada Mustafa Kemal Sadarette beklemektedir.) Bakanlar kurulu toplantısından sonra Şakir Paşa Mustafa Kemal'i makamına çağırıp onayı sözlü olarak tebliğ etmiş, "Cenab-ı Hak yardımcınız olsun" demiştir. Harbiye bakanlığı kararı resmi olarak Mustafa Kemal'e 5 Mayıs 1919 tarihinde yazılı olarak tebliğ etmiştir. İrade 5 Mayıs 1919 tarihli Takvim-i Vakayı gazetesinde yayınlanmış, 6 Mayıs tarihinde tebliğ basına verilmiştir. Harbiye bakanlığı iradeyi 7 Mayıs'ta Kolordulara, 8 Mayıs'ta Bakanlığa bağlı tüm birimlere tebliğ etmiştir.)

 

29 Nisan 1919 – Antalya'nın İşgali. İtalyan birliklerinin Mondros barışı uyarınca Antalya'yı işgali. Bölgede güvenliğini sağlamak amacı ile aniden yapıldı. Halka baskı yapmaktan kaçındılar. Şehzade Abdülrahim başkanlığındaki bir kurul Antalya'ya gelerek Hürriyet ve İtilâf partisinin Antalya şubesini kurdular. İtalyanlar halkla çatışmadılar ve Millî Mücadele ile ters düşmediler. Hatta İtalyan istihbarat örgütü Batı cephesindeki gelişmeler hakkında bilgiler aktardı. İki yıl kadar süren işgal 9.7.1921 tarihinde sona ermiştir. (Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Sözlüğü 1918-2000 )

 

29 Nisan 1919 – Harbiye Nazırı Şakir Paşa'nın, Atatürk'ü Nezaret'e davet ederek "Türklerin Rumlarla yaptığı baskıyı yerinde incelemek ve önlemek üzere Karadeniz bölgesine müfettiş olarak gönderilmesi"nin kararlaştırıldığını bildirmesi.

 

29 Nisan 1919 – Atatürk'e 9. Ordu Müfettişliği görevi verildi. Damat Ferit Hükümeti, halkı örgütleyip düşmana karşı direnmesi için değil, yer yer başlamış olan direnişleri sonlandırması için Atatürk'ü Samsun'a gönderdi. Vahdettin de bu kararı onayladı. Amaç İngilizlere yaranmaktı. Çünkü direnerek değil, emperyalizmin merhametine sığınarak kurtulacaklarını düşünüyorlardı. (ATATÜRK'ÜN GÖREV VE YETKİLERİ. Hükümet, Anadolu'ya göndereceği Atatürk'e şu görevleri verdi: 1- Bölgede asayişin sağlanması, 2- Silah ve cephanenin toplanıp koruma altına alınması, 3- Şuralar varsa ve asker toplanıyorsa bunların derhal engellenmesi, 4- Şuraların kapatılması.

 

29 Nisan 1919 – Atatürk görevin detaylarını öğrenmek için Genelkurmay'a çağrıldığında Genelkurmay İkinci Başkanı Kazım İnanç Paşa'yla görüşerek yetkilerini biraz daha genişletmeyi başarmıştı. Yetki belgesini cebine koyup Kazım İnanç Paşa'nın yanından çıkarken hissettiklerini 1926'da Falih Rıfkı Atay'a şöyle anlatmıştı: "Tarih bana öyle müsait şartlar hazırlamış ki kendimi onların kucağında hissettiğim zaman ne kadar bahtiyarlık duydum tarif edemem. Bakanlıktan çıkarken heyecanımdan dudaklarımı ısırdığımı hatırlıyorum. Kafes açılmış, önümde geniş bir âlem, kanatlarını çırparak uçmaya hazırlanan bir kuş gibi idim."

 

29 Nisan 1920 – Hıyanet-i Vatan Kanunu'nun TBMM'de kabulü. Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. (Şeyhülislam fetvası, Padişah'ın beyannamesi, Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin Anadolu'da ayaklanma çıkarmaya yönelik faaliyetleri Ankara'da ciddi sıkıntılar yaratmaktaydı. Meclisin yasallığı tartışma konusuydu. Bu çabaları yok etmek ve Büyük Millet Meclisini tartışma konusu olmaktan çıkarmak, düşmanla işbirliği yapanları etkisiz hale getirmek gerekiyordu. Bunu sağlamak için 29 Nisan 1920‟de "Hıyanet-i Vataniye Kanunu" çıkarıldı.)

 

29 Nisan 1920 – Meclis 29 Nisan 1920'de "Hıyanet-i Vataniye Kanunu"nu kabul etti: TBMM, kuruluşunun hemen sonrasında 2 numaralı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmak suretiyle içerde güvenliği sağlamaya çalıştı. Ancak bu kanunun dört aylık uygulama süresinde beklenen sonuç alınamadı.

 

29 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Konya'da 12. Kolordu Komutanı Fahrettin (Altay) Bey'e, şair Mehmet Akif'in Burdur'dan milletvekili seçilmesinin teminini isteyen telgrafı.

 

29 Nisan 1920 – Atatürk'ün, yeni kurulan Orenburg İslâm Hükûmeti'ne tebrik telgrafı.

 

29 Nisan 1920 – Sultan Vahdettin'in kızı Sabiha sultan ile Veliaht Abdülmecit'in oğlu Ömer Faruk efendinin düğünü yapıldı.

 

29 Nisan 1926 – Ecnebilerin kabotaj hakkının nihayet bulması.

 

29 Nisan 1930 - İlk Türk Kadın Yargıçlar (Nezahet (Güreli), Beyhan Hanım) Asliye Mahkemesi üyeliğine atandı.

 

29 Nisan 1933 – Atatürk'ün, öğleden sonra Ankara Halkevi'ne gelerek. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin toplantısına başkanlık yapması.

 

29 Nisan 1935 – Atatürk'ün, Kadın Esirgeme Kurumu'nun Ankara Orduevi'nde düzenlediği geceyi şereflendirmesi ve Kurum üyelerinden birinin verdiği izahatta "yoksul kadınlara yardım ediyoruz" cümlesi üzerine yazdırdıkları: "…Kadın denilen varlık, kendiliğinden yüksek bir varlıktır. Onun yoksulluğu olamaz. Kadına yoksul demek, onun bağrından kopup gelen bütün beşeriyetin yoksulluğu demektir. Eğer insanlık bu halde ise, kadına yoksul demek lâyık görülebilir. Gerçek bu mudur? Eğer kadın dünyada çalışan, başarı kazanan, zengin olan, maddî ve manevî zengin eden insanları yetiştirmişse, ona yoksul sıfatı verilebilir mi? Verenler varsa, onlara nankör denirse doğru olmaz mı? Bizce, Türkiye Cumhuriyeti anlamınca kadın, bütün Türk tarihinde olduğu gibi, bugün de en muhterem mevkide, her şeyin üstünde yüksek ve şerefli bir varlıktır."

 

29 Nisan 1937 – Atatürk'ün Selanik başkonsolosumuz vasıtasıyla Atina belediye balkanına ve Makedonya genel valisine verilmek üzere teşekkürlerini ve fotoğrafını göndermesi. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)