Tarihte bugün Atatürk

 

29 TEMMUZ

 

29 Temmuz 1912 – Atatürk'ün, Derne'den, Selanik'te Binbaşı Behiç (Erkin) Bey'e mektubu: "… Askerleri siyasetle uğraşmaktan men için bir kanun maddesi yapmışlar. Ben iki yıl önce tesadü¬fen bulunduğum bir kongrede, 'Askerleri bırakınız' dediğim için gerici oldum; idama mahkûm edildim. Zaman ve olay¬lar, her türlü gerçekleri kanıtlar ve meydana çıkarır. Fakat bazen böyle bir öldürücü darbe indirerek!" [Kocatürk]

 

29 Temmuz 1912 – Atatürk, Trablusgarp savaşının sonlarına doğru Yarbay Behiç Erkin'e Derne'den yazdığı bir mektubunda şöyle diyordu; "İhtiraslar, cehalet ve mantıksızlık yüzünden koca Osmanlı devletini mahvedeceğiz. Kuvvetli bir Osmanlı imparatorluğu vücuda getirmeyi düşünürken, vaktinden evvel esir, sefil ve rezil olacağız. (…) Lakin ne olursa olsun memleket çöküş yoluna terk edilmeyecektir." (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.27)

 

29 Temmuz 1912 – Atatürk Osmanlı'nın hastalığını çok iyi teşhis etmişti. O, Behiç Erkin'e yazdığı mektubun bir yerinde şöyle diyordu; " İhtiraslar, cehalet ve mantıksızlık yüzünden koca Osmanlı devletini mahvedeceğiz. Kuvvetli bir Osmanlı İmparatorluğu yaratmayı düşünürken, vaktinden önce esir, sefil ve rezil olacağız." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.16.)

 

29 Temmuz 1916 – 2. Ordu Komutanı Ahmet İzzet Paşa'nın, Kurmay Başkanı Albay İsmet (İnönü) Bey'le beraber Diyarbakır'dan Silvan'a gelerek, ordunun ilerideki harekâtı hakkında Atatürk'le görüşmesi ve geceyi Silvan'da geçirişi.

 

29 Temmuz 1919 – Vükelâ Meclisi'nin, Atatürk ve Rauf Bey'in derhal yakalanarak İstanbul'a gönderilmelerinin mülkî memurluklara bildirilmesi kararı. (Mustafa kemal Paşa ve Rauf Bey'in derhal yakalanarak, İstanbul'a gönderilmelerinin mülki memurlara bildirilmesi hakkında hükümet kararı.)

 

29 Temmuz 1919 – Mustafa kemal Paşa ve Rauf Bey'in derhal yakalanarak, İstanbul'a gönderilmelerinin mülki memurlara bildirilmesi hakkında hükümet kararı. İstanbul'da Meclis-i Vükelâ (Bakanlar Kurulu) Mustafa Kemal ile Rauf Bey'in hemen İstanbul'a getirilmesini istedi.

 

29 Temmuz 1920 – Atatürk'ün, Bilecik çevresindeki kuvvetleri teftişi, akşam Pazarcık'a gelişi (Geceyi burada geçirmiştir). [Kocatürk]

 

29 Temmuz 1921 – Cemal Paşa'nın, Kabil'den Atatürk'e mektubu: "…İlâhî bir nurun kalbinizde doğurduğu ışıkla, milletin ruhundaki yiğitlik âbidesini aydınlattınız. Şimdi bütün zindeliği ile ayağa kalkmış milletin başına geçtiniz. Dünyaya harikalar gösteriyorsunuz. Allah yolunuzu açık, kılıcınızı keskin etsin! Benden sizlere, maiyetinizde Türklüğün, Müslümanlığın hayrı için can veren kahramanlara kardeşçe binlerce selâmlar ve hürmetler!"

 

28/29 Temmuz 1922 – Gece Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz'un ayrıntıları konusunda komutanlarla görüş alışverişinde bulundu. Bu toplantıda Nurettin Paşa hariç diğer komutanlar, özellikle Yakup Şevki Paşa, planı uygun bulmadı. Falih Rıfkı Atay'ın ifadesiyle Mustafa Kemal Paşa, "tarihe karşı bütün sorumluluğu ben kendi üzerime alıyorum" diyerek toplantıyı bitirdi. (Ayrıntılar için bkz. Selahattin Tansel, Mondros'tan Mudanya'ya Kadar, C. 4, s. 153, 154.)

 

29 Temmuz 1922 – Yunanistan'ın İtilaf Devletleri'ne "Milli Türk Hükümeti'ni barışa zorlayacak tek çarenin, İstanbul'un kendileri tarafından işgali olacağını" bildiren notası.

 

29 Temmuz 1922 – İtilaf Devletleri'nin Yunanistan'a İstanbul'u, işgal etmelerine izin vermeyeceklerini bildiren notası.

 

29 Temmuz 1922 – İtilaf Devletleri, Yunanistan'a nota göndererek, İstanbul'u işgal etmelerine izin vermeyeceklerini bildirdiler.

 

29 Temmuz 1922 – İstanbul Darülfünunu'ndan, milliyet duygularına aykırı söz ve davranışları dolayısı ile bir bölük müderris çıkarıldı.

 

29 Temmuz 1923 – Atatürk'ün, Yahya Kemal (Beyatlı) Bey'e, Urfa milletvekilliğine seçilmesi nedeniyle memnuniyetini bildiren ve başarı temenni eden telgrafı.

 

29 Temmuz 1923 – Batı Cephesi karargâhı Ankara'ya taşındı.

 

29 Temmuz 1925 – Lâtife Hanım'ın, İzmir'den Salih (Bozok) Bey'e mektubu: "…Salih Bey, bundan üç yıl önce bana karşı babalık vazifesini yapacağını, babama vaat etmiştin. O şimdi Avrupa'da; işlerine mâni olmamak için burada olduğumu haber bile vermedim. ..Öksüzüm, kimsem yok. Onun için ikinci babalık vazifesini üzerine alan ve sözünün eri olan Salih Bey'e yazıyorum. Git Paşa ile görüş. Ben kocamdan eminim. Çünkü değerbilirdir, yüksek ruhludur, insandır. Aramızdaki gerginliğe son vermesini, güzel bir mazinin vereceğini kuvvetle rica et. Ben kendisine yazdığım bir mektupla seni eşinle göndermesini rica ettim. Bir haftadır uykusuz, gıdasız, idama mahkûmum. Sebebi çocukluk; halbuki çocuklar bu ağır cezadan bağışlanmıştır." [Kocatürk]

 

29 Temmuz 1928 – Atatürk'ün, izinli olarak Türkiye'ye dönen Sofya Elçimiz Hüsrev (Gerede) Bey'i kabulü.

 

29 Temmuz 1928 – Atatürk'ün, Güzel Sanatlar Birliği Edebiyat Şubesi adına Halit Ziya (Uşaklıgil) ve Hüseyin Rahmi (Gürpınar) Beyleri kabulü ve kendisine teklif edilen bu şubenin fahrî başkanlığını kabul edişi.

 

29 Temmuz 1930 – Atatürk'ün gece Fethi (Okyar) Bey'le beraber, Ertuğrul yatı ile Yalova'dan İstanbul'a hareketi.

 

29 Temmuz 1930 – Atatürk Yalova'da Paris Büyükelçisi Fethi Bey'e muhalif bir parti kurmasını istediğini bildirdi. (Serbest Cumhuriyet Fırkası) 22 Temmuz'da Paris'ten İstanbul'a gelen Fethi Bey, 23 Temmuzdan itibaren 8 gün Yalova'da Atatürk'ün konuğu oldu. İstanbul'a birlikte döndüler. Bir günde Büyükdere'de Necmeddin Molla'nın evinde birlikte kaldılar. (Atatürk ve siyaset, Cevat Şenol)

 

29 Temmuz 1932 – Atatürk'ün, Millet Çiftliği'nde İsmet Paşa'yı kabulü.

 

29 Temmuz 1936 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.