Tarihte bugün Atatürk

 

1918 : MONDROS MÜTAREKESİ.

1918 : MONDROS CEASEFIRE.


1 Ocak 1918 – Atatürk'ün, Veliaht Vahdettin Efendi'nin maiyetindeki heyetle beraber İstanbul'a dönmek üzere akşam Berlin'den trenle hareketi.

 

2 Ocak 1918 – Lord Curzon 2 Ocak 1918 tarihli memorandumunda İstanbul'un Türklerden alınmasını ve Ayasofya'nın kilise yapılmasını önermişti. (4 Ocak 1920'de bu önerisini tekrarladı.) (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.151.)

 

4 Ocak 1918 – Mustafa Kemal'in Almanya gezisinden İstanbul'a dönmesi. (Atatürk'ün, Veliaht Vahdettin Efendi'nin maiyetinde katıldığı Almanya seyahatinden İstanbul'a dönüşü.)

 

5 Ocak 1918 – Hintli Müslümanların İngilizlerin Anadolu'ya dair isteklerinden rahatsız olan Hintlileri telkin etmek için, İngiliz Başbakanı Llyod George şu açıklamayı yapmak zorunda kaldı; " Biz Türkiye'yi ne başkentinden, ne ünlü ve zengin Anadolu topraklarından ve ne de çoğunluğu Türk olan Trakya'sından yoksun bırakmak amacında değiliz. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.41.)

 

5 Ocak 1918 – Mustafa Kemal, Doktor Rasim Ferit'in Harbiye'deki evinde akşam yemeğine sivil kıyafetle katıldı.

 

6 Ocak 1918 – Mustafa Kemal'in Akaretler 76 numaralı evinde Ruşen Eşref'e 3 gün boyunca, 12 saat süren görüşmeler ile röportaj vermesi.

 

8 Ocak 1918 – Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Wilson'un, 14 ilkesini yayımlaması. Wilson İlkeleri (14 Nokta). Bildiri Orta Doğu'da, Türk Kamuoyu'nda olduğu kadar Ermeni, Rum ve Araplar üzerinde de etki yaptı. İtilaf Devletleri'nin verdikleri söze ve Wilson Prensipleri'ne göre kendilerine bağımsız devlet kurma hakkı tanıyacaklarına inanıyorlardı.

 

Wilson'un 8 Ocak 1918 yılında sunduğu ilkeler olarak adlandırılır. Bu ilkelerin başlıcaları:

 

Açık barış antlaşmaları ve gelecekte de açık diplomasi uygulanacaktır.

 

Karasuları dışında, savaşta ve barışta denizler kesinlikle serbest olacaktır.

 

Ekonomik engeller mümkün olduğunca kaldırılacaktır.

 

Ulusal silahlanmaların azaltılması için gerekli ve yeterli garanti sağlanacaktır.

 

Sömürge isteklerinin, ilgili halkların çıkarları ile yetkileri sonradan belirlenecek olan sömürgeci devletin istekleri aynı derecede göz önüne alınmak sureti ile, kesin bir tarafsızlıkla çözümlenecektir.

 

Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk olan kısımlarının egemenliği sağlanacak, fakat Türk olmayan uluslara özgür gelişme imkanları verilecektir. Çanakkale boğazı devamlı olarak bütün ulusların gemilerine açık olacaktır.

 

Büyük ve küçük, bütün devletlerin siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak olanağı sağlamak amacı ile bir milletler örgütü kurulacaktır.

 

8 Ocak 1918 – İlk, Brest-Litovsk antlaşması (Orta Avrupa imparatorlukları ve Ukrayna)

 

8 Ocak 1918 – Alman-Rus görüşmelerinin kesilmesi.

 

8 Ocak 1918 – Türk ordusunun Doğu Anadolu'da ilerlemeye başlaması.

 

8 Ocak 1918 – Trabzon'un geri alınması.

 

20 Ocak 1918 – Midilli Kruvazörü, İmroz açıklarındaki mayınlara çarparak battı.

 

29 Ocak 1918 – Atatürk'ün, Sina cephesindeki başarıları ve generalliğe yükselişi nedeniyle Ali Fuat (Cebesoy) Paşa'ya kutlama mektubu: "..Büyük hizmetlerinizin generalliğe terfi etmenizle resmen teyit ve ilân edildiğini işitmekle iftihar ettim. Özel olarak tebrik ve bu rütbede vatanımızı kurtarma uğrunda parlak başarılara erişmenizi temenni ederim."

 

1 Şubat 1918 – Ermeni komitacı Arşak, Bayburt'ta katliam yaptı.

 

10 Şubat 1918 – Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit öldü.

 

19 Şubat 1918 – Mustafa Kemal'e, Alman İmparatoru tarafından "Birinci Rütbeden Kılıçlı Cordon de Prusse Nişanı" verilmesi.

 

24 Şubat 1918 – Trabzon düşman işgalinden kurtuldu.

 

25 Şubat 1918 – Mareşal Falkenhayn'ın, Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'ndan alınarak yerine Mareşal Liman von Sanders'in atanması. Liman von Sanders, İstanbul'dan hareketle 1 Mart 1918 günü Yıldırım Orduları Grubu Karargâhı'nın bulunduğu Nasıra'ya gelerek komutayı ele almıştır.

 

3 Mart 1918 – Rusya'nın, "Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalayarak I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesi.

 

3 Mart 1918 – Erzurum'un geri alınması.

 

7 Mart 1918 – Atatürk'ün yaveri Salih (Bozok) Bey'in, Yeni Ses gazetesine -Birinci Dünya Harbi'ne katılmamız, harbin seyri ve sonucu üzerinde- Atatürk'ün görüşlerini yansıtan demeci: "…Paşa, gönderdiği mektuplarda harbin sonucundan ümitli olmadığını uzun uzun ve açık bir dille arkadaşlarına anlatmıştır." [Kocatürk]

 

12 Mart 1918 – Erzurum'un Kurtuluşu.

 

20 Mart 1918 – Türk Kadını Dershanesi açıldı. Dershanede yabancı dil, Türkçe ve müzik dersleri ile konferanslar verildi.

 

24 Mart 1918 – Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey'in, Atatürk'le Anafartalar savaşları üzerine uzun mülakatına başlaması (Atatürk'ün, o zaman annesi ve kız kardeşi ile oturmakta olduğu Akaretler'deki evinde gerçekleşen bu görüşme, 24 Mart 1918 günü başlamış, iki günlük bir aradan sonra 27 ve 28 Mart günleri de devam etmiştir. Bu görüşme, aynı yıl Yeni Mecmua'nın Çanakkale Zaferi için hazırlanan fevkalâde sayısında "Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat" başlığı altında yayımlanmıştır. [Kocatürk]

 

24-28 Mart 1918- Ziya Gökalp'in çıkardığı Yeni Mecmua dergisinin "Çanakkale Özel Sayısı"nda Ruşen Eşref (Ünaydın)'ın, Mustafa kemal Atatürk'le Akaretlerdeki evinde yaptığı uzun bir röportaj yayınlanmıştır. Mustafa kemal o röportajda Çanakkale savaşına ait bir hayli fazla detay vermiştir. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.289)

 

24-28 Mart 1918 – Ruşen Eşref'in yeni mecmuasının "Çanakkale Özel Sayısı" için Mustafa Kemal ile Atatürk'ün Akaretlerdeki 76 numaralı evinde röportajı. (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

27 Mart 1918 – Mustafa Kemal'e Afganistan Liemir-i Alanişanı verilmesi.

 

2 Nisan 1918 – Van'ın kurtuluşu.

 

5 Nisan 1918 – Van'ın , Batum'un, Kars'ın geri alınması.

 

25 Nisan 1918 – Kars ve Ardahan düşman işgalinden kurtuldu. (Brest Litowsk Antlaşması'ndan sonra, Osmanlı İmparatorluğu 1878'de Ruslar'a kaybettikleri Batum, Kars, Ardahan'ı, plebisit yapılarak elde etme hakkını kazandı. Türk ordusu Nisan-Temmuz 1918 arasında Batum'dan Bakü'ya kadar olan yerlere girdi. Osmanlı Devleti buraları ele geçirir geçirmez Elviye-i Selase'de (Batum, Kars, Ardahan) plebisit yaptırdı. 14 Temmuz'da yapılan plebisitte 87.084 kişiden 84.124'ü Osmanlı Devleti lehinde oy kullandı. Fakat bu topraklar uzun süre elde tutulamadı. Mondros Ateşkesi hükümleri gereğince Türk kuvvetleri 1914 sınırlarına çekilerek buraları terk ettiler.)

 

25 Nisan 1918 – Ermeni komitacılar, Kars'ın doğusundaki Subatan köyünde 750 Müslüman'ı katletti.

 

28 Nisan 1918 – İstanbul'da daha önce tutuklanmış bulunan İttihatçılar, devleti savaşa sokmak, çeşitli yolsuzluklarda bulunmak gibi suçlardan dolayı yargılanmaya başladı.

 

1 Mayıs 1918 – Ermeni komitacılar, Kars'ta, aralarında çocukların da bulunduğu 60 Müslüman'ı katletti.

 

3 Mayıs 1918 – Atatürk'ün, İstanbul'da Fenerbahçe Kulübü'nü ziyareti ve kulübün hatıra defterine yazdıkları: "Fenerbahçe Kulübü'nün her tarafta takdir edilmiş çalışmalarını işitmiş ve bu gayreti gösterenleri tebrik etmeyi vazife edinmiştim. Bu vazifenin yerine getirilmesi bugün mümkün olabilmiştir. Takdir ve tebriklerimi buraya kaydetmekle övünüyorum." [Kocatürk]

 

3 Mayıs 1918 – Kurtuluş Savaşı'nın gizli kurtuluş planlarını yapan Mustafa Kemal Atatürk, Fenerbahçe Spor Kulübünü ziyaret etti, Kulüp yöneticilerinden Mustafa Elkatip Bey'in de aralarında bulunduğu yöneticilerle üç saat süren gizli bir görüşme yaptı. Mustafa Kemal, Fenerbahçe kulübünden ayrılmadan önce maroken kaplı kulüp defterine şu unutulmaz satırları yazdı:"Fenerbahçe Kulübü'nün her tarafta mahzar-ı takdir olmuş bulunan asar-ı mesaisini işitmiş ve bu kulübü ziyaret ve ebedi hamiyeti tebrik etmeyi vazife etmiştim. Bu vazifenin ifası ancak bugün müyesser olabilmiştir. Takdirat ve tebriklerimi buraya kayd ile mübahiyim.3 Mayıs 1334 (1918) Mustafa Kemal" Mustafa Kemal öğleden sonra kulüpten ayrıldı. Ancak ayrılırken bir kayıkla karşıya geçmek istedi. Amacı buradan kıyıları takip ederek Anadolu'ya silah kaçırmanın mümkün olup olmadığını bizzat tecrübe etmekti. Mustafa Kemal, Mustafa Elkatip Bey'in çektiği kayığa binerken geri dönmüş ve Başkan Sabri (Toprak) Bey'e bakarak, "FB'ye ebedi muvaffakiyetler dilerim" demişti. O günkü toplantıda Mustafa Kemal, FB'ye Anadolu'ya silah kaçırma görevi vermişti. O gün o görüşmede konuşulanlar, üç yıl sonra anlaşılacaktı: İşgal Kuvvetleri Komutanı İngiliz General Harrington, "FB'lileri Anadolu'daki milliyetçilere silah kaçırmakla suçlayıp" kulübü kapatacaktı.(Haziran 1920)

 

7 Mayıs 1918 – Orta Avrupa imparatorlukları ile Romanya arasında Bükreş antlaşması.

 

11 Mayıs 1918 – Atatürk'e, Harp Madalyası verilmesi.

 

13 Mayıs 1918 – Mustafa Kemal'in, böbrek rahatsızlığı sebebiyle tedavi için İstanbul'dan Viyana'ya hareketi. (Viyana ve Karlsbad'da 2 ay kadar tedavi görmüştür.) "13 Mayıs 1918 Tarihinde bera-i tedavi Viyana'ya azimet buyurmuştur."

 

24 Mayıs 1918 – Mustafa Kemal Atatürk'ün Mondros ateşkes anlaşmasından beş ay önce Ruşen Eşref Bey'e imzalı bir fotoğrafını hediye etmiştir. Bu fotoğraf üzerinde kurtuluşa olan inancı açık bir şekilde görülmektedir; "Her şeye rağmen muhakkak ki bir nura doğru yürümekteyiz. Bende bu imanı yaşatan kuvvet, yalnız aziz memleketim ve milletim hakkındaki payansız muhabbetim değil, bugünün karanlıkları içinde sırf vatan ve hakikat aşkı ile ışık serpmeye ve aramaya çalına bir gençlik gördüğümdendir." (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.73)

 

25 Mayıs 1918 – Atatürk'ün, böbrek rahatsızlığı sebebiyle tedavi için İstanbul'dan trenle Viyana'ya hareketi (Viyana ve Karlsbad'da 2 ay kadar tedavi görmüştür). (Atatürk, Viyana'dan -Halep'te bulunan- İzzettin (Çalışlar) Bey'e gönderdiği bir mektupta, burada tedavi olmasını Enver Paşa ve Doktor Süleyman Numan Paşa'nın tavsiye ettiğini yazmıştır). [Kocatürk] (Mustafa Kemal Almanya Seyahati dönüşünde sol böbreğindeki bir rahatsızlık nedeniyle bir ay kadar yatakta tedavi gördü. Bir ara iyileşir gibi oldu, tekrar yattı. Neticede doktorlar tedavi için Viyana‟ya gitmesinde ısrar ettiler. Yaveri Cevat Abbas işlemleri bakanlıkta takip etti. Konu ile ilgilenen Enver Paşa, öteden beri Mustafa Kemal Paşa'yı kendisine ciddi bir rakip olarak gördüğü için, işlemleri çabuklaştırdı. Mustafa Kemal'e bir emir eri ile birlikte, en üst derece yolluk ve gerekli avans verildi. 25 Mayıs 1918‟de Viyana'ya hareket edildi. Viyana'da 3 hafta kadar tedavi gördükten sonra, ilgili profesörün tavsiyesi üzerine, kaplıca tedavisi görmek için Karlsbad'a gider. Mustafa Kemal, 30 Haziran 1918 – 27 Temmuz 1918 tarihleri arasında Karlsbad'da tedavi görür.)

 

25 Mayıs 1918 – Mustafa Kemal saat 10.00'da trenle Viyana'ya hareket eder. 1 Haziran 1918'de Viyana'ya gelir. Brüksel oteline yerleşir. Tanınmış ürolog Prof. Dr. Zuckerkandl'a böbreklerinden muayene olur. (Koli basili teşhisi konmuştur.)Profesör Mustafa Kemal'i Cottage Sanatoryumuna 3 hafta süre için yatırır. Bu tedaviyi takiben Karlsbad'a kaplıca için gönderilir. (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

27 Mayıs 1918 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Viyana'ya gelişi ve Cottage Sanatoryumu'nda tedavi altına alınışı (Atatürk'e burada böbrek rahatsızlığı nedeniyle 3 haftalık bir tedavi uygulanmıştır). (Atatürk'ün İstanbul'dan Viyana'ya geliş tarihi belli değildir; ancak 27 veya 28 Mayıs tarihi olayların akışına uygun düşmektedir). [Kocatürk]

 

4 Haziran 1918 – Ermeniler'in 1. Dünya Savaşı'nda barış istemesiyle Batum Anlaşması imzalandı.

 

5 Haziran 1918 – Atatürk'ün, Viyana'dan Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey'e mektubu: "Cottage Sanatoryumu'na girdim. Profesör Zuckerkandl bizzat tedavi ediyor."

 

5 Haziran 1918 – Atatürk'ün Doktor Rasim Ferid beye Viyana'dan mektubu; "Buradaki doktorlar da teşhisinize katılıyorlar. Yalnızca kolibasili sıkıntım var. 3 hafta tedavi ve sonra da 3 hafta hamam tedavisi (Viyana'da Cottage sanatarium'da) öngörüyorlar.

 

28 Haziran 1918 – Gece Mustafa Kemal trenle Viyana'dan Karlsbad'a hareket eder, 30 Haziran 1918 pazar öğleden sonra Karlsbad'a gelir. Rudolfs Hof adlı pansiyona varırlar. (30 Haziran – 27 Temmuz 1918 arası Mustafa Kemal Karlsbad'da Dr. Vermer'in hazırladığı kürü uygular. Tedavisi bitmeden İstanbul'a döner.) (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

29 Haziran 1918 – Mustafa Kemal'in Nuri Conker'e Viyana'dan mektubu.

 

30 Haziran 1918 – Atatürk'ün, saat 19.30'da Viyana'dan trenle Karlsbad'a gelişi. Atatürk'ün, akşam Dr. Vermer tarafından muayene edilişi ve tedavi programı belirlenmesi. (Mustafa Kemal, 30 Haziran 1918 – 27 Temmuz 1918 tarihleri arasında Karlsbad'da tedavi görür. Bu süre içindeki yaşantısını Türkçe bazı kısımlarını da Fransızca olarak kaleme almıştır. Anılarının bir kısmı Prof. Dr. Afet İnan tarafından yayınlanmıştır. Anılar Mustafa Kemal'in oradaki hayatı hakkında bilgi verdiği için değerlidir. Ancak bunların esas değerleri Mustafa Kemal'in 1919'dan önce, devlet idaresi, sosyal hayat, kadın – erkek ilişkileri, askerî yönetim konularında verdiği bakir bilgiler dolayısıyladır. Keza bu hatıralarda açıkça görülen husus, onun kitaba, okumaya, öğrenmeye karşı olan hudutsuz aşkıdır.)

 

30 Haziran 1918 – Atatürk'ün, Karlsbad günlük yazmaya başlaması (5 defter halindeki bu günlükler -bazı günler atlanmak suretiyle- 28 Temmuz 1918 tarihine kadar devam etmiştir. Günlüğün bazı bölümleri Fransızca olarak yazılmıştır. [Kocatürk]

 

3 Temmuz 1918 – Sultan Reşat vefat etti.

 

4 Temmuz 1918 – VI. Mehmet (Vahdettin) Padişah oldu. Sultan Mehmet Reşat'ın ölümü üzerine, Sultan VI. Mehmet Vahdettin sanı ile padişah oldu. 36. ve son Osmanlı padişahıdır. (Mustafa Kemal Karlsbad'da iken V. Mehmet vefat etmiş, yerine Vahidettin VI. Mehmet adıyla Padişah olmuştur 4 Temmuz 1918. Mustafa Kemal Padişah'ı tebrik eder. Bu önemli değişiklikte İstanbul'da olmadığı için üzgündür. Ama tedaviye devam eder. Yaveri Cevat Abbas ona çabuk dönmesi için tel çeker. O önemli bir sebep olmadıkça dönmeyeceğini bildirir. Ardından yaverinin acele dönmeniz arzu buyruluyor teli üzerine, 27 Temmuz'da Karlsbad'dan Viyana'ya hareket eder. Fakat yakalandığı nezle nedeniyle birkaç gün Viyana'da kaldıktan sonra 2 Ağustos 1918'de İstanbul'a gelir. Onu çağırtan Yaver-i Ekrem Ahmet İzzet Paşa‟dır. Sebep, Mustafa Kemal'in Vahidettin ile olan tanışıklığıdır. Ahmet İzzet Paşa onun İstanbul'da bulunmasında ve Padişah ile görüşmesinde yarar görmektedir.)

 

4 Temmuz 1918 – Padişah V. Mehmet Reşat'ın vefatı. (Veliaht Vahdettin, Sultan VI. Mehmet ünvanıyla tahta oturmuştur. ) (Bu esnada Mustafa Kemal, Karlsbad'da tedavi görmektedir.)

 

5 Temmuz 1918 – Mustafa Kemal'in kadın erkek ilişkisi ve evlilik üzerine hatıra defterine yazdıkları; "Tabiat ve ahlakımıza uygun bir eş arayalım.", "Kadın refakatinden yoksun bulunmak bir noksandır.".

 

7 Temmuz 1918 – Mustafa Kemal, Karl Marx'ın (Le Capital) kitabını eleştiren bir kitaptan notlar aldı. (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

8 Temmuz 1918 – Talât Paşa'nın Sadrazamlığının, hatt-ı hümayun ile yenilenmesi.

 

9 Temmuz 1918 – Atatürk'ün, Karlsbad'dan, yeni Padişah Vahdettin'in tahta çıkışını ve Ramazan bayramını kutlayan yazısı.

 

13 Temmuz 1918 – Mustafa Kemal, Karlsbad'da Almancasının yanı sıra 13 Temmuz 1918'den itibaren Fransızca dersleri de aldı. İsviçreli Madam Heinriche (görme özürlüdür) haftalığı 100 krona Mustafa Kemal'e ders verdi. (Dehanın kodları, Yrd. Doç.Dr. Ali Güler)

 

19 Temmuz 1918 – Atatürk'ün, Karlsbad'dan Lütfi Simavi Bey'e -Başmabeyinciliğe atanması nedeniyle- tebrik mektubu.

 

27 Temmuz 1918 – Atatürk'ün, Karlsbad'dan hareketle akşam Viyana'ya gelişi. (Atatürk, İstanbul'a acele dönmesinin arzu edildiğine dair yaveri Cevat Abbas'tan aldığı telgraf üzerine Karlsbad'dan ayrılmış, ancak gribe tutulması nedeniyle 4-5 gün Viyana'da kaldıktan sonra İstanbul'a hareket etmiştir). [Kocatürk]

 

27 Temmuz 1918 – Mustafa Kemal'in Karlsbad'da not defterine yazdıkları; "Şimdilik anılarımda her şeyi yazmıyorum. İleride belki!"

 

2 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in Viyana'dan İstanbul'a dönmesi. (Bu tarih bazı kaynaklarda 4 Ağustos 1918 olarak gösterilmiştir.)

 

2 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Viyana'dan İstanbul'a dönüşü. (K.A., s.231; Borak, s. 163; Ata ve i., s. 74). (Bu tarih A.A.K., s.61 ve A.H.E., s. 151'de 4 Ağustos 1918 olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]

 

4 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Pera Palas'ta Ahmet İzzet Paşa ile görüşmesi. (A.A.K., s.61;A.H.Y.H., Y.S. 16.5.1941). (Bu tarih, Ata ve i., s.74'te 3 Ağustos 1918 olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]

 

4 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in Karlsbad'da tedavisi tamamlanmadan apar topar İstanbul'a dönüşü.

 

5 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, -Başyaver Naci (Eldeniz) Bey aracılığıyla randevu isteyerek- Padişah Vahdettin'le görüşmesi (Atatürk, bu görüşmede yeni padişaha Başkomutanlığı üzerine almasını, kendisine Başkomutan Vekili değil, Genelkurmay Başkanı seçmesini tavsiye etmiştir). [Kocatürk]

 

5 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in padişah olan Vahdettin'i makamında ziyareti ve Erkanı Harbiye Reisi olmak isteyişini (Almanya seyahatinden sonra ikinci kez) tekrarlaması. (Bu sıralarda Mustafa Kemal, Vahdettin'in fahri yaveri olmuştur. )

 

7 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in, Mareşal Falkenhein'ın yerine Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na getirilmiş olan Mareşal Liman von Sanders'in emrindeki Filistin'deki 7'nci Orduya tekrar komutan olarak atanması.

 

8 Ağustos 1918 – Padişah Vahdettin'in iradesiyle "Başkomutanlık Vekâleti" unvanının "Başkomutanlık Genelkurmay Başkanlığı'adına çevrilmesi ve bu görevin, yine Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından yürütüleceğinin bildirilmesi.

 

9 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, beraberinde Ahmet İzzet Paşa olduğu halde Padişah Vahdettin ile -ikinci defa- görüşme yapması (Bu görüşme, Padişahın isteği ile Dolmabahçe Valide Camii' ndeki cuma selâmlığından sonra mahfil-i hümayun'da olmuştur). [Kocatürk]

 

9 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal ve Vahdettin'in ikinci buluşması. Cuma selamlığı sonrasında Dolmabahçe Valide cami mahfilinde gerçekleşen ziyarette Mustafa Kemal nazırlık teklifini yinelemiş ve Vahdettin sıcak bakmamıştır.

 

12 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, -randevu isteyerek- Padişah Vahdettin ile -üçüncü defa- görüşme yapması ve Vahdettin'in bir sözü: "Ben gereken şeyleri Talât ve Enver Paşalarla görüşürüm!" (Bu görüşmenin tarihi belli değildir. Olayların akışına 12 ya da 13 Ağustos 1918 tarihi uygun düşmektedir). [Kocatürk]

 

16 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Valide Camii'ndeki cuma selâmlığından sonra mahfil-i hümayun'da Padişah Vahdettin ile görüşmesi ve Padişah'ın sözleri: "Sizi Suriye'ye komutan tayin ettim. Oradaki vaziyetler önem kazanmış; oraya gitmeniz lâzımdır."

 

19 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Tevfik Fikret'i anma töreni nedeniyle, şairin Rumelihisarı'ndaki "Aşiyan"ını ziyareti ve ziyaretçi defterini imzalaması.

 

19 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in arkadaşları ile Aşiyan'a gittiğinde Tevfik Fikret'in anı defterine yazdıkları; "…Anma ziyaretinde bulunmakla kıvanç duyan Fikret dostları.." (Dehanın kodları, Yrd. Doç.Dr. Ali Güler)

 

22 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Halep'e gitmek üzere İstanbul'dan trenle hareketi.

 

26 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Halep'e gelişi. (Mustafa Kemal ile daha önce çatışan Alman Generali Falkenhayn görevden alınmış, yerine General Liman von Sanders atanmış, ordu tam bir savunma havasına girmiştir.)

 

27 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, Halep'ten Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey'e mektubu: "Dün akşamüzeri Halep'e geldim ve geceyi burada geçirdim."

 

27 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, öğleden evvel, Halep Valisi Atıf Bey'i ziyareti.

 

27 Ağustos 1918 – Atatürk, Nablus'a gelmeden önce Yıldırım Orduları Grubu Karargâhı'nın bulunduğu Nasıra'ya uğramıştır.

 

27 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, akşam Halep'ten Nablus'a hareketi. (Atatürk, Nablus'a gelmeden önce Yıldırım Orduları Grubu Karargâhı'nın bulunduğu Nasıra'ya uğramıştır). [Kocatürk]

 

1 Eylül 1918 – Mustafa Kemal'in, Nablus'taki 7'nci Ordu Karargâhına gelerek komutayı ele alması.

 

9 Eylül 1918 – Atatürk'ün, 7. Ordu'ya bağlı tümenleri denetlemeye başlaması (Bu denetlemeler 10 ve 11 Eylül günleri de devam etmiştir.)

 

11 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Nablus'tan İstanbul'da bulunan Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey'e mektubu: "…İngilizler şimdilik muharebeden ziyade propaganda ile bizi kazanacaklarını zannediyorlar; her gün uçaklarıyla bombadan ziyade beyannameler atıyorlar."

 

11/21 Eylül 1918 – Atatürk Türk kuvvetlerini İngiliz kıskacından kurtarmıştır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.23)

 

12 Eylül 1918 – Bakü'nün İngilizler'den geri alınması. İngilizler'in Filistin'e genel saldırısı. İngilizler'in Şam'ı alması. Bulgarlar'la ateşkeş imzalanması.

 

19 Eylül 1918 – General Allenby komutasındaki İngiliz birliklerinin, Filistin cephesinde genel taarruza başlaması (Bu sabahki İngiliz taarruzu karşısında 8. Ordu cephesinin yarılması üzerine 4. ve 7. Ordular da düşman tarafından çevrilme tehlikesinde kalmışlardı. Atatürk bu durumda, uygun koşullar altında muharebeye devam için 20 Eylül 1918 günü, birliklerine Şeria nehrinin doğusuna çekilme emrini verdi. Bu karar üzerine 7. Ordu birlikleri düzenini ve savaş gücünü bozmadan Rayak'a, oradan da Halep'e çekildi). [Kocatürk]

 

19 Eylül 1918 – İngiliz birliklerinin Filistin Cephesi'nde genel taarruza başlaması. Filistin Cephesi'ndeki, Yıldırım Ordular Grubu, İngilizlerin taarruzunu durduramadı. İngilizler Suriye'ye doğru ilerlediler.

 

19 Eylül 1918 – İngilizlerin Filistin'deki Türk cephesine saldırısı. (Bu cephe Liman Von Sanders komutasındaki Yıldırım ordularınca tutulmaktadır. Yıldırım orduları; Mersinli Cemal paşa komutasındaki 4ncü Ordu, Cevat Paşa komutasındaki 8nci Ordu ve Mustafa Kemal Paşa komutasındaki 7nci Ordudan meydana gelmiştir. Bu üç ordu Yafa'nın 20 Km. kuzeyi ile Lut gölü arasındaki 100 Km. genişliğindeki araziyi savunmaktadır. 7nci Ordunun iki kolordusunun başında ise birinde miralay İsmet Paşa ve diğerinde Ali Fuat Paşa vardır. 4 ve 8 nci Ordular daha ilk başta dağılmış, yük 7nci Orduya kalmıştır. General Albeny komutasındaki 500.000 kişilik İngiliz ordusuna karşı Liman Von Sanders'in 100.000 kişilik ordusunun şansı yok denecek kadar azdı. Nitekim Mustafa Kemal, göreve başladığının 19ncu günü başlayan düşman taarruzu neticesi diğer dağılan orduların askerlerini de toplayarak 12 bin mevcuduyla Şam'ın 15 Km. güneyinde Kisve'ye kadar başarılı bir şekilde çeklebilmiştir.) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.38)

 

19 Eylül 1918 – Nablus yakınlarında saldıran İngilizler, Liman Von Sanders komutasındaki Türk birliklerine (Yıldırım Ordular Grubu) kesin yenilgi tattırdı.

 

20 Eylül 1918 – Mustafa Kemal'in gelişen İngiliz taarruzu karşısında 7'nci Orduyu Şeria Nehri'nin doğusuna alma kararı. (19 Eylül tarihli İngiliz taarruzu karşısında 8'inci Ordu cephesinin yarılması üzerine 4'üncü ve 7'nci Ordular da düşman tarafından çevrilme tehlikesinde kalmışlardı. Mustafa Kemal bu durumda, uygun koşullar altında muharebeye devam etmek için 20 Eylül'de birliklerine Şeria Nehri'nin doğusuna çekilme emrini vermiştir. Bu karar üzerine, 7'nci Ordu birlikleri düzenini ve savaş gücünü bozmadan Rayak'a, oradan da Halep'e çekilmiştir.) (Mustafa Kemal cepheye geldiğinde, Yıldırım Orduları Grubu Kudüs-Yafa hattının kuzeyinde, deniz ile Şeri'a arasında cephe tutmuştur. VIII. Ordu sağda VII. Ordu soldadır. IV. Ordu Şeri'a doğusundadır. Ordular çok zayıf, cephane yetersiz, erler aç ve yarı çıplak bir vaziyettedir. 19 Eylül'de düşman 8. Ordu cephesine sekiz misli üstün bir güçle saldırır. Ve cepheyi iki saatte yarar. VII. Ordu önce saldırıları püskürtür, fakat İngiliz Süvari Birlikleri'nin 20 Eylül'de grup karargâhını basmaları ve ordunun gerilerine düşmeleri üzerine, Mustafa Kemal kuvvetlerini Şeri'a Nehri doğusuna geçirir.)

 

20 Eylül 1918 – Atatürk'ün, gelişen İngiliz taarruzu karşısında 7. Ordu'yu Şeria nehrinin doğusuna alma kararı. İngilizlerin, Nasıra'da bulunan Yıldırım Orduları Grubu Karargâhını esir almak üzere, sabah şehre baskını. (Mareşal Liman von Sanders'in emri ile yapılan üst üste 3 karşı taarruz sonucu İngilizler işgal ettikleri tepeleri bırakıp çekilmek zorunda kalmışlardır. Ancak bu baskından sonra Liman von Sanders, öğleden sonra Nasıra'dan ayrılarak Taberiye'ye, oradan da Şam'a çekilmiştir). [Kocatürk]

 

20 Eylül 1918 – İngiliz ordularının ilerleyişi Nasıra'daki Yıldırım Orduları karargahına ulaşmıştır. Liman von Sanders kaçarak kendisini kurtarmış, Mustafa kemal ile olan irtibatını kaybetmiştir. Mustafa Kemal'in 7nci Ordusu 22/23 Eylül'de üzerinde köprü olmayan Şeria nehrini geçerek, Acun dağları üzerinden Der'a demiryolu kavşağına ulaştırabilmiştir. Bu arada düşman hava kuvvetleri de ordunun üzerinde kurşun yağdırmaktadır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.39)

 

21 Eylül 1918 – Atatürk komutasındaki 7. Ordu birliklerinin, Şeria nehrinin doğusuna geçmek üzere çekilme hareketine başlaması.

 

22 Eylül 1918 – Mustafa Kemal'e olağanüstü hizmetleri ve ordusunu imhadan kurtardığı için fahri yaverlik unvanı verilmesi. (Bu tarih, bazı kaynaklarda 21 Eylül, bazı kaynaklarda ise 23 Eylül olarak belirtilmiştir.)

 

22 Eylül 1918 – Atatürk'e, olağanüstü hizmetleri ve ordusunu imhadan kurtardığı için fahrî yaverlik unvanı verilişi (A.H.E., s.153; Borak, s.165;Ata ve i., s.75). (Bu tarih A.K.D.D.A.Y., s.87'de 21 Eylül 1918; A.Y.A., s.50, K.A.B.K.Ö., s.104 ve A.N.M., s. 179 'da 23 Eylül 1918 olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]

 

22 Eylül 1918 – Mustafa Kemal'e Vahdettin'in fahri yaveri (Yaver-i Fahri- i Hazret-i Şehriyari)ünvanı verilmesi.

 

23 Eylül 1918 – 7. Ordu birliklerinin, Atatürk'ün sevk ve idaresinde Şeria nehrinin doğusuna gelişi.

 

23 Eylül 1918 – Mustafa Kemal, cepheden ayrılan Liman Von Sanders yerine vekaleten Yıldırım Ordular Komutanı oldu.

 

24/29 Eylül 1918 – Şam'ın güneyindeki Kisve hattına gelerek dağınık birlikleri düzene sokmuş ve Ali Fuat Paşa'ya bazı görevler vermiştir. Liman von Sanders ise ortalarda yoktur ve Şam'ı terk edip kuzeye kaçmıştır. Kaçarken de Mustafa kemal'e Riyak'a gitmesini emretmiştir. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.40)

 

25/26 Eylül 1918 – Atatürk'ün ve 7. Ordu Karargâhı'nın Dera'ya gelişi. 7. Ordu, Şam doğrultusunda yürüyüşe geçti ve akşama doğru Der'a bölgesinde toplandı.

 

26 Eylül 1918 – Sina cephesinde 8. Ordu'nun lağvı, emir ve komutanın 7. Ordu Komutanı Atatürk'e devredilmesi.

 

27 Eylül 1918 – Dera'ya gelmiş olan 7. Ordu birliklerinin, Şam yönünde geri çekilişe devam etmeleri ve Atatürk'ün Dera'dan ayrılışı.

 

28 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Mareşal Liman von Sanders'in emri ile Rayak Bölgesi Komutanlığı'na atanması: "…Mustafa Kemal Paşa'nın mümkün olan çabuklukla Rayak'ta emir ve komutayı eline alması."

 

28 Eylül 1918 – İlerleyen İngiliz taarruzu karşısında geri alınan 7. ve 4. Ordu birliklerinin Şam-Rayak çizgisine çekilmeleri.

 

29 Eylül 1918 – 7. Ordu, Şam'ın güneyine çekildi. 7. Ordu birliklerinin Şam'ın güneyinde Kisve'ye gelişi.

 

29 Eylül 1918 – Bulgaristan, Selanik Ateşkes Antlaşması ile savaştan çekildi. Bulgarların -savaştan çekilmek üzere- itilâf Devletleri'yle Selanik Ateşkes Antlaşması'nı imzalamaları.

 

29 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Dera'dan Şam'a gelişi ve 4. Ordu Komutanı Mersinli Cemal Paşa ile görüşmesi (Atatürk burada, Mareşal Liman von Sanders'in bıraktığı emir üzerine, 7. Ordu kuvvetlerini Şam'ın savunulması için Mersinli Cemal Paşa'ya teslim ederek, Rayak bölgesindeki dağınık ve komutasız kuvvetlen emrine almak üzere gece, Rayak'a hareket etmiştir).

 

29 Eylül 1918 – Mustafa kemal, Başkomutanlığa bir rapor sunarak 'Şam'ın savunulmasını ve ordunun Riyak gerisine çekilmesini' önermiştir. Ancak önerisi dikkate alınmamıştır. Mustafa Kemal bunun üzerine Padişah Vahdettin'e bir yazı yazmıştır. Lakin Padişah'ta yazıya cevap vermemiştir. Böylece Mustafa Kemal tek başına kalmıştır. ((Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.43)

 

29 Eylül 1918 – Atatürk'ün, ilerleyen düşman taarruzu üzerine, Başkomutanlığa Rayak'ın kuzeyine çekilmenin gerekli olduğunu bildiren raporu: "Şam'ın uzun süre savunulamayacağı, bu nedenle kuzeyden kaydırılacak kuvvetlerle birlikte Rayak kuzeyinde esaslı bir savunma hattının kurulması." (Atatürk, bu gece ayrıca Şam'da 3. Kolordu Komutanı Albay İsmet (İnönü) Bey, Rayak bölgesinde ise 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat (Cebesoy) Paşa komutasında bulunan kuvvetlerin kuzeye hareket ettirilmesi emrini vermiş, bu emrin bir suretini, bilgi edinmek üzere, Mareşal Liman von Sanders'e göndermiştir. Ancak, Yıldırım Orduları Komutanı -Şam'ı savunma düşüncesinde olduğundan- bu emri uygun bulmamıştır). [Kocatürk]

 

29 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Şam'dan gece Rayak'a hareketi.

 

30 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Rayak'ın kuzeyine çekilme emrini uygun bulmadığını ve hareket tarzının kendisi tarafından emredileceğini bildiren Mareşal Liman von Sanders'e raporu: "Bugün, orduya verdiğim talimatın, bu durumda uygulanamayacağı bildiriliyor. ..Emirde ileri sürdüğüm şekilde hareket olunmadığı takdirde, bundan sonra orduya bir şekil verme­ye bile olanak kalmayacağını arz ederim."

 

30 Eylül 1918 – Atatürk'ün, öğleye doğru Şam'dan Rayak'a gelişi ve bölgedeki dağınık kuvvetleri teslim alarak denetlemesi; daha sonra Baalbek'e hareketi.

 

30 Eylül 1918 – Atatürk'ün, akşam Rayak'tan Baalbek'e gelişi, burada 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat (Cebesoy) Paşa ile görüşmesini takiben -Mareşal Liman von Sanders'le görüşmek üzere- Humus'a hareketi.

 

30 Eylül 1918 – Atatürk'ün, gece Humus'a gelişi ve Yıldırım Orduları Komutanı Mareşal Liman von Sanders ile görüşmesi (Liman von Sanders, Atatürk'ün verdiği Rayak'ın kuzeyine çekilme emrini tasvip etmemiş, birliklerin bulundukları yerlerde savunmaya devam etmelerini emretmişti. Atatürk bu görüşmede, Yıldırım Orduları Grubu Komutanı'na bu emrin değiştirilerek Şam bölgesinde toplanan kuvvetlerin, imhadan kurtulma amacıyla vakit geçirmeksizin, Halep'e kadar çekilmesi kararının zorunluluğunu anlatmıştır. Bu görüşme sonucu Liman von Sanders, Atatürk'ün görüşünü gerçekçi bulmuş, ancak şunları söylemiştir: "Karar budur. Fakat ben nihayet bir yabancıyım, bu kararı veremem. Bunu ancak memleketin sahipleri verebilir!" Bu görüşmeden sonra çekilme kararı uygulanmış ve birlikler, başarı ile Halep'in güneyine alınarak burada bir savunma hattı kurmaya muvaffak olunmuştur). (Atatürk'ün, Liman von Sanders ile -Baalbek'te olmak üzere- görüşme tarihi ve Mareşal'ın Yıldırım Orduları Grubu'na bağlı birliklere Halep'in güneyine çekilme emrini verdiği tarih, B.D.H.T.H., c. IV, ks. 2, s.708-709'da 3 Ekim 1918 olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]

 

30 Eylül 1918 – 7. Ordu'nun Şam'ın güneyinde Kisve civarında toplanması ve Atatürk'ün Kisve'ye gelişi.

 

30 Eylül 1918 – Bozguna uğrayan Yıldırım Ordular Grubu, 7. Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa'nın gözetiminde derlenip toparlandı.

 

1 Ekim 1918 – 7. Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa, bölge valileri ile danışma toplantısı yaptı.

 

1 Ekim 1918 – Beyrut bağımsızlığını ilan etti.

 

1 Ekim 1918 – Şam'ın, Arapların da yardımıyla, İngilizlerin eline geçmesi. [Kocatürk]

 

3 Ekim 1918 – Halep civarındaki Arap halkı, İngilizlerin kışkırtmasıyla ayaklandı. Bölgedeki Arap halkı, İngilizlerin kışkırtmasıyla ayaklandı.

 

3 Ekim 1918 – Yıldırım Ordular Grubu, Halep'e doğru çekilmeye başladı.

 

4 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa'nın Karargahı, Halep'e getirildi.

 

4/5 Ekim 1918 – Almanlar gece ateşkes için başkan Wilson'a başvurmuşlardı.

 

5 Ekim 1918 – Atatürk'ün gece Halep'e gelişi ve Baron Oteli'ne yerleşmesi.

 

5 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa, 7. Ordu'yu yeniden düzenlemeye başladı.

 

5 Ekim 1918 – Osmanlı Hükûmeti'nin ateşkes antlaşması isteği ile tıpkı Almanya gibi (Bir gün sonra) Amerika'ya başvurması (4 Ekim 1918'de Almanya, 5 Ekim 1918'de Avusturya-Macaristan da ateşkes isteğinde bulunmuştur).

 

5 Ekim 1918 – İttihat ve Terakki Partisi'nin iktidardan uzaklaştırılması.

 

8 Ekim 1918 – Talat Paşa kabinesi görevinden çekildi. Talât Paşa'nın, sadrazamlıktan istifası (Talât Paşa'nın istifası üzerine, kabineyi kurma görevi Tevfik Paşa'ya verilmiş, ancak kendisinin 11 Ekim 1918'de kabineyi kuramayacağını bildirmesi üzerine bu görev Ahmet izzet Paşa'ya verilmiştir).

 

8 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa, Arapların düşmanca hareket ve propagandalarına karşı yeni tedbirler aldı.

 

11 Ekim 1918 – Hükümeti kurmakla görevlendirilen Tevfik Paşa, görevden affını istedi. (Esasen Almanlar 4/5 Ekim gecesi ateşkes için başkan Wilson'a başvurmuşlardı. Osmanlı Devleti de 5 Ekim'de aynı yolu tuttu. itilâf Devletlerinin savaş suçlusu olarak gördükleri ittihat ve Terakki hükümeti ile anlaşma yapmak istemeyecekleri bilindiğinden Sadrazam Talat Paşa, 8 Ekim 1918‟de istifa etmişti. Yeni hükümeti kurmaya Tevfik Paşa memur edilmiş, fakat Paşa uzun bir süreden beri aktif politikadan çekildiği ve kabinesine ittihatçı vekil almak istemediği için, hükümet kurmayı başaramaz.)

 

11 Ekim 1918 – Atatürk'ün, Halep'ten Padişah Vahdettin'e iletilmek üzere Başyaver Naci (Eldeniz) Bey'e telgrafı: "…Vatanımın selâmetinin temini bakımından arz ederim ki, Tevfik Paşa Hazretleri gerçekten müşkülâta tesadüf etmişlerse sadaretin derhal İzzet Paşa Hazretlerine verilmesi ve onun da, esası Fethi (Okyar), Tahsin (Üzer), Rauf (Orbay), Canbulat, Azmi, Şeyhülislâm Hayri ve âcizlerinden oluşan bir kabine teşkil etmesi zarurîdir. Adı geçen kişilerin oluşturacağı kabinenin vaziyete hâkim olabileceği görüşündeyim. ..Mümkün ise bu kimselerin Padişahımıza arzını rica ederim" (Kaynaklarda bu telgrafın tarihi yoktur. Olayların akışı 11 ya da 12 Ekim 1918 olabileceğini düşündürmektedir). (Atatürk, Ahmet İzzet Paşa'ya da aynı şekilde bir telgraf çekmiş, kabinede Harbiye Nazırlığının kendisine verilmesini istemiştir). [Kocatürk]

 

13 Ekim 1918 – Atatürk'ün, Halep'te askerî birlikleri denetlemesi.

 

13 Ekim 1918 – Sina cephesinde 4. Ordu'nun kaldırılması ve bu orduya ait birliklerin emir ve komutasının 7. Ordu Komutanı Atatürk'e devredilmesi.

 

13 Ekim 1918 – Esasen ordu karargâhı 5 Ekim'de Halep'e gelmiştir. 13 Ekim'de de IV. Ordunun kalan birlikleri VII. Ordu emrine verilir. Kuvvetlerini yeniden düzenleyen VII. Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa, bir İngiliz tümenini Halep kuzeyinde Katma'da durdurur. Bu Suriye cephesi'ndeki son ciddî çarpışmadır. Bu çarpışma ile düşman Anadolu kapılarında durmaya mecbur edilmiştir.

 

13 Ekim 1918 – Talat Paşa hükümeti istifa etti, yerine Ahmet İzzet Paşa hükümeti kuruldu.

 

13 Ekim 1918 – Talat Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki hükümeti Mondros mütarekesini imzalayarak Osmanlı için I. Dünya Savaşı'nı bitirdi ve istifa etti. (Savaşın Almanya ve müttefiklerinin yenilgisiyle sonuçlanacağının anlaşılması ve Almanya'nın İtilaf Devletleri'nden ateşkes istemesi üzerine, Talat Paşa hükümeti de istifa etti. Yeni kurulan Ahmet İzzet Paşa hükümeti savaşı sona erdiren Mondros Mütarekesini 30 Ekim 1918 imzalarken, İttihat ve Terakki Fırkası da 1 Kasım 1918'de son kongresini yaptı.)

 

14 Ekim 1918 – Hükümeti kurma görevi, Ahmet İzzet Paşa'ya verildi. Ahmet İzzet Paşa'nın kabine kuruşu, Harbiye Nazırlığı ve Başkomutanlık Genelkurmay Başkanlığı'nı kendi üzerine alışı.

 

14 Ekim 1918 – Fransız savaş gemileri, İskenderun'u bombaladı.

 

14 Ekim 1918 – Osmanlı Devleti'nin 29 Eylül 1918 tarihinde Bulgaristan'ın İtilâf Devletleri ile mütareke imzalaması üzerine, Almanya ve Avusturya ile bağlantısı kesilmişti. Yeni iktidara gelen İzzet Paşa ise, 12 Ekim 1918'de İspanya hükûmeti vasıtasıyla 14 Ekim 1918 de Wilson'dan, Wilson Prensipleri çerçevesinde bir mütareke imzalanmasını, bunu da Wilson'un üstlenmesini istemiştir. Wilson bunu kabul etmiş ve diğer ülkelere bildirmiştir. Ancak Osmanlı Devleti sonucu beklemeden 30 Ekim 1918 de mütarekeyi imzaladı.32 Mütarekeyi takiben ülkenin önemli bir kısmının işgale uğraması üzerine, insanlar ne yapacaklarını bilmez bir duruma gelmişlerdi.

 

14 Ekim 1918 – Mustafa Kemal daha Adana'dayken Ahmet İzzet Paşa hükümetinde Harbiye Nazırı olmak istemişti. Bu amaçla padişahı bile devreye sokmuştu. Padişahın başyaveri Albay Naci Bey aracılığıyla Vahdettin'e bir telgraf göndermişti. Bu tarihte kurulan Ahmet İzzet Paşa hükümetinde ise Mustafa Kemal'in önerdiği fethi (Okyar) İçişleri bakanı, Rauf (Orbay) Bahriye Bakanı, Hayri Bey şeyhülislam olarak görev almış ancak Mustafa Kemal'e görev verilmemişti. harbiye bakanlığı görevini bizzat Ahmet İzzet Paşa üzerine almıştı.

 

15 Ekim 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, kabineyi kuruşunu takiben Atatürk'e telgrafı: "…Barıştan sonra Tanrı'nın lütfü ile işbirliği yaparız."

 

16 Ekim 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın 15 Ekim 1918 tarihli telgrafına cevabı: "Barış gecikecektir, barışa kadar çok buhranlı anlar geçireceğiz. Bu devrede vatana faydalı olabilirsem düşüncesiyle Harbiye Nezareti'ni istemiştim. Yoksa barışa kavuştuktan sonra onun huzur ve sükûnu içinde Harbiye Nazırlığı'nı benden çok mükemmel yapacak kişiler bulunabilir. Buna nazaran barıştan sonra işbirliğimizi hiç de zorunlu, hattâ gerekli görmüyorum."

 

16 Ekim 1918 – 4. Ordu kaldırıldı. 7. Ordu takviye edildi.

 

17 Ekim 1918 – İbrahim Refet Bele, Osmanlı Devleti'nin Jandarma Genel Komutanlığına getirilmiştir. Mütarekeden sonra Albay rütbesiyle 3 ncü Ordu Komutanlığına atanan Refet Bele, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'le birlikte Samsun'a çıkanlar arasındadır.

 

20 Ekim 1918 – İngiliz, Fransız ve Amerikan Temsilcileri, Lazkiye'de geçici bir hükümet kurdu.

 

22 Ekim 1918 – İsmet Paşa'nın Mondros Ateşkes anlaşmasından sonra tıpkı Mustafa kemal Paşa ve Kazım Karabekir Paşa gibi Ahmet İzzet Paşa'nın davetine uyarak İstanbul'a gelmesi.

 

23 Ekim 1918 – İngilizlerin, yerli Arap kuvvetleriyle beraber Halep güneyinden taarruza başlamaları. (Bu taarruzlar üzerine Atatürk'ün emri ile Halep'te ve güneyinde bulunan kuvvetler Halep'in kuzeyine alınarak burada cephe oluşturuldu). [Kocatürk]

 

24 Ekim 1918 – İsmet Paşa, harbiye Bakanlığı Müsteşarlığına tayin edilmiştir. (Bu görev 22 kaısm 1918 tarihinde sona ermiştir.)

 

25 Ekim 1918 – Halep'te, İngilizler ve Araplarla Atatürk yönetimindeki kuvvetler arasında şiddetli sokak muharebeleri olması ve düşmanın püskürtülmesi.

 

25 Ekim 1918 – 7. Ordu birliklerinin, Halep'in 5 km kuzeyine alınması ve 7. Ordu Karargâhı'nın Halep'ten Katma'ya nakli.

 

25 Ekim 1918 – İngilizlerle birlikte hareket eden Şerif Faysal'ın kuvvetleri 23 Ekim 1918'de Halep'e saldırdı. Halep halkının bir kısmı da bu isyancı Araplara katıldı. Halep'te Baron Otel'i karargâh olarak kullanan Atatürk, 25 Ekim 1918'de Halep'te sokak savaşlarını yönetti.

 

26 Ekim 1918 – İngilizlerin Halep'e girmesi. Mustafa Kemal komutasındaki 7'nci Ordu birliklerinin İngiliz taarruzlarını Halep'in kuzeyinde durdurması ve düşmanın bu hattı geçmesine imkan verilmemesi.

 

26 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa Halep'in kuzeyinde, Hatay'ı da içine alan bir cephe kurmuştur. İngilizler bu savunma hattına taarruz etmişler ancak bozguna uğramışlardır. Böylece Birinci dünya savaşının son muharebesi kazanılmıştır. Bu Mustafa Kemal'in deyimiyle "Türk süngülerinin çizdiği sınır" olacaktır. (Bu hat ileride Misak-ı Milli'nin güney sınırı olacaktır.) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.44)

 

26 Ekim 1918 – KATMA ZAFERİ. Türk Ordusu'nun geri çekildiğini düşünen İngiliz-Arap kuvvetleri, 26 Ekim 1918'de saldırdılar. Ancak hiç beklemedikleri bir direnişle karşılaştılar, yenilip geri çekildiler. Atatürk, çok güçlü bir İngiliz atlı tümenini geri püskürterek I. Dünya Savaşı'nın son muharebesini kazandı. Böylece 19 Eylül 1918'de Yafa'nın kuzeyinde başlayan İngiliz saldırısını, 500 km'yi aşan bir ilerlemeden sonra, 26 Ekim 1918'de Katma bölgesinde; İskenderun, Beylan, Dir Cemal, Telrifat çizgisinde durdurdu. İki gün sonra Antakya'yı da kontrol etti. (ATASE, Birinci Dünya Harbi'nde Türk Harbi, Sina-Filistin Cephesi, C.4, Kısım 2, s. 728 vd). Atatürk, anılarında, Katma Zaferi'yle güneyde "Türk süngüleriyle sınır çizdim" diyor: "İşte orada bu zafer sonucu bir hat belirledim ve kuvvetlerime, 'düşman bu hattın ilerisine geçmeyecektir' diye emir verdim. Gerek Erzurum Kongresi'nde, gerek Sivas Kongre'sinde Türkiye'nin milli sınırlarını belirlemek için ben Türk süngülerinin çizdiği bu hattı ileri sürdüm…" (Atay, s. 70).

 

26 Ekim 1918 – İngilizlerin Halep'e girmesi. Mustafa Kemal komutasındaki 7'nci Ordu birliklerinin İngiliz taarruzlarını Halep'in kuzeyinde durdurması ve düşmanın bu hattı geçmesine imkân verilmemesi.

 

26 Ekim 1918 – Atatürk, Halep'in kuzeyindeki işgalcilerin taarruzunu durdurdu. Mustafa Kemal'in komuta ettiği VII. Ordu Birlikleri tarafından düşman taarruzunun Halep'in kuzeyinde bugünkü sınırlarımız üzerinde durdurulması.

 

26 Ekim 1918 – Atatürk komutasındaki 7. Ordu birliklerinin, 23 Ekim 1918 gününden beri süren İngiliz taarruzlarını Halep'in kuzeyinde durdurması ve düşmanın bu hattı geçmesine imkân verilmemesi (Birliklerimiz İskenderun-Belen-Diricemal-Tellürrifat çizgisinden oluşan ve 28 Ekim 1918'de Antakya'yı da içine alan bu hattı 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması'na kadar korumuşlardır. Bu sebepledir ki Misak-ı Millî'de bu hat, güney sınırımız olarak kabul edilmiştir.

 

26 Ekim 1918 – Atatürk Katma'da (Atatürk, 30 Ekim 1918 akşamına kadar 7. Ordu Karargâhı'nın nakledildiği bu ilçede kalmıştır).

 

27 Ekim 1918 – Halep, İngilizler tarafından işgal edildi.

 

28 Ekim 1918 – Yeniden düzenlenen, Yıldırım Ordular Grubu, Halep'in kuzeyine çekildi.

 

28 Ekim 1918 – Atatürk'ün, akşam Katma'dan Kilis'e gelerek, İngiliz tehdidine karşı gereken önlemleri alması. (Kilis'e, İngiliz kuvvetlerinin muhtemel bir taarruzuna karşı küçük bir müfreze gönderilmiştir). [Kocatürk]

 

28 Ekim 1918 – Mustafa Kemal, Katma'dan Kilis'e giderken Kilis girişinde nöbet/devriye tutan Cemaat-i İslamiye örgütüne mensup gençleri gördü, vatanseverliklerini övdü, Kilis Mevlevi tekkesine misafir oldu. (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

30 Ekim 1918 – Yıldırım Ordular Grubu Komutanı Mareşal Liman Von Sanders'in veda mektubu yayımlandı.

 

30 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa, -Mareşal Liman von Sanders'in yerine- Yıldırım Orduları Grup Komutanı oldu.

 

30 Ekim 1918 – 1. Dünya Savaşını, Osmanlı Devleti için, sona erdiren Mondros Mütarekesi Limni adasında imzalandı. (Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması.) Mondros Ateşkes Antlaşması: Mondros Mütarekesi Limni'nin Mondros Limanı'nda bulunan Agamemnon Zırhlısı'nda, İtilaf Devletleri adına İngiliz Amiral Calthorpe ile Bahriye Nazırı Rauf Bey'in başkanlığındaki Osmanlı Devleti delegeleri arasında yapılan görüşmeler sonucunda imzalandı. (Mondros'ta 4 gün süren tartışmalardan sonra Ateşkes 30 Ekim 1918 günü akşamüstü imzalanmıştır. Daha toplantının başında Ateşkes maddelerinin İngilizler tarafından önceden hazırlandığı ve bunlar üzerinde ufak tefek önemsiz değişiklikler dışında bir şey yapılmayacağı ortaya çıkmıştı. Mütareke 24 maddeden oluşuyordu.)

 

30 Ekim 1918 – Atatürk'ün, gece -Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'nı devralmak üzere- Katma'dan Adana'ya hareketi.

 

30 Ekim 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, Mareşal Liman von Sanders'e Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'nı Atatürk'e devrederek İstanbul'a dönmesi hakkında telgrafı.

 

31 Ekim 1918 – Mustafa Kemal'in YILDIRIM ORDULARI GRUBU Komutanı olması. Atatürk'ün, Katma'dan "Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı Karargâhı"nın bulunduğu Adana'ya gelmesi.

 

31 October  1918 - Mustafa Kemal becomes Commander of Lightning Group of Armies.

 

31 Ekim 1918 – Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.

 

31 Ekim 1918 – Mareşal Liman von Sanders'in, Yıldırım Orduları Grup Komutanlığını (Adana) Mustafa Kemal'e devretmesi ve emir yayınlayarak birliklere vedası.

 

31 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.

 

31 Ekim 1918 – Atatürk, daha 31 Ekim-10 Kasım 1918'de Adana'da Yıldırım Orduları Komutanı olduğu kısa sürede özellikle İskenderun ve civarını savunmak için gerekli emirleri vermiş, asker-sivil ileri gelenlerle gizli görüşmeler yapmış, yurtseverleri uyarmış, halka silah dağıtmış, böylece, Ali Fuat Paşa'nın ifadesiyle "ilk direniş yuvalarını" kurmuştu. Ayrıca Adana'dan, Savaş Bakanlığı'na ve Sadrazamlığa çektiği telgraflarla Anadolu'nun işgal edilmek üzere olduğunu, bir an önce önlem alınması gerektiğini belirterek yetkilileri uyarmıştı.

 

31 Ekim 1918 – Osmanlı Devleti, 1. Dünya Savaşından mağlup olarak çıktı. Mondros Mütarekesi yürürlüğe girdi.

 

31 Ekim 1918 – Birinci Kafkas Kolordusu'nun lağvı ve komutanı Kazım Karabekir'e, "İstanbul'a dön" emrinin verilmesi.

 

31 Ekim 1918 – Atatürk Adana'ya gelerek Von Sanders'ten Yıldırım Orduları Komutanlığı'nı teslim aldı. Bu teslimde Mustafa Kemal Von Sanders'e şöyle demiştir; "Savaş müttefikler için bitmiş olabilir ama bizi ilgilendiren savaş, istiklal savaşımız şimdi başlıyor." (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.51)

 

31 Ekim 1918 – Atatürk'e, 'Birinci dünya savaşının bittiğini ve itilaf devletleriyle anlaşma imzalandığını' bildiren Sadrazam ve Genelkurmay başkanı İzzet Paşa'nın 31 Ekim 1918 tarihli telgrafı.

 

1 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, Fethi Bey (Okyar) ile birlikte, 'Minber' gazetesini 1 Kasım'da çıkarmaya başladı. (Atatürk, "Minber", "İrade-i Milliye" ve "Hakimiyet-i Milliye" üç gazete çıkarmıştır. Yaptıklarını ve yapacaklarını halka duyurarak kamuoyu oluşturmak isteyen Atatürk, Kurtuluş Savaşı'nı başlattığı andan itibaren basından destek almış ve basının gücünü en etkili şekilde kullanmıştır.) (Gazete 22 Aralıkta , 50 sayı sonra kapandı.) 1918'de Ahmet İzzet Paşa hükümeti tarafından Mondros Mütarekesi imzalanmıştır. Mustafa Kemal, başında olduğu Yıldırım Orduları Grubu ve 7. Ordu Karargahı lağvedildiği için Suriye'den İstanbul'a dönmüştür ve ülkenin içinde bulunduğu konular hakkında konuşma ve yazma gereği hissetmektedir. Fethi Okyar, anılarında Minber gazetesinin yayınlanması hakkında şunları söylemiştir: Mustafa Kemal Paşa, 'memleketi perişan eden ve muhalefet adı altında irtikap eden taarruz ve tahripler daha çok gazeteler vasıtasıyla oluyor. Bunlara karşı milleti uyandırmak için en iyi vasıta aynı yolla karşılık vermek, yani bir gazete çıkarmaktır. Benim maaşımdan biriktirdiğim biraz param var, onu koymaya hazırım. Ben askerim imtiyaz alamam, ama sen alabilirsin. Hakikatleri halka, hatta düşmanlarımıza anlatabilmek için hadi gel beraberce gazete çıkaralım.' dedi. Gazete çıkarmayı hiç düşünmüyordum ama, mensup olduğum İttihat ve Terakki için öylesine çirkin ve haksız ve dolayısıyla vatan ve devlet için öylesine tehlikeli neşriyat başlamıştı ki, bunları cevapsız bırakmak mümkün değildi." Kaynak: istanbul.edu.tr/gazeteciler

 

1 Kasım 1918 – Ateşkese rağmen Irak'taki İngiliz orduları komutanı Marshall, emrindeki birliklere Musul'un işgal edilmesi emrini verdi.

 

1 Kasım 1918 – İttihat ve Terakki'nin son kongresi başladı.

 

1 Kasım 1918 – İstanbul'da Mustafa Kemal'in de ortak olup, yazı yazacağı Minber gazetesi yayın hayatına başladı. (Gazetenin sermaye ortağı Mustafa Kemal o sıra Suriye'deydi.)

 

1 Kasım 1918 – Mondros'tan dönen Osmanlı murahha heyeti başkanı, Rauf (Orbay) Bey'in, gazetecilere demeci: "… Yaptığımız mütareke umduğumuzun üstündedir. Devletin bağımsızlığı, saltanatın hukuku, milletin onuru tümüyle kurtarılmıştır."

 

1 Kasım 1918 – Günlük olarak yayımlanan ve toplam 51 sayı çıkan Minber, 1 Kasım 1918'de yayın hayatına başlamıştır. Gazetenin başında Fethi Bey, imtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü ise Dr. Rasim Ferit'dir. Minber gazetesinin başyazıları Mustafa Kemal tarafından başka isimler altında ya da isimsiz olarak yazılmaktadır. Hemen hemen bütün sayılarında Mustafa Kemal ile ilgili yazılar çıkmış, hatta kendisi ile 17 Kasım 1918 tarihli gazetede röportaj bile yapılmıştır. Gazete, yaklaşık 50 sayı çıktıktan sonra 21 Kasım 1918 tarihinde kapandı.

 

1-8 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Adana'da Sadrazam Ahmet İzzet paşaya gönderdiği raporlar, Anadolu direnişine yönelik kayda geçmiş ilk ve tek resmi belgelerdir. (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

2/3 Kasım 1918 – Enver, Talat ve Cemal Paşalar, beraberindekilerle birlikte, bir Alman gemisi ile yurttan kaçarak ayrıldılar. Osmanlı Devleti'nin 1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması üzerine 1-2 Kasım 1918 gecesi İttihat ve Terakki'nin lider kadrosu Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa ile birlikte Doktor Nazım, Bahaeddin Şakir, Azmi ve Bedri Bey'ler bir Alman denizaltısıyla Odessa'ya, oradan da Berlin'e gitti.

 

2 Kasım 1918 – Yunan Başbakanı Venizelos Osmanlı Devleti ile ilgili isteklerini İngiltere başbakanı Lloyd George'a bildirdi.

 

2 Kasım 1918 – Tasvir-i Efkar gazetesine, 30 Ekim 1928'de imzaladığı Mondros'u zafer olarak gösteren (!) Rauf Bey'in verdiği demeç; "İmzaladığımız mütareke sonucunda devletimizin bağımsızlığı, saltanatın hakları tamamen kurtarılmıştır." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.143.)

 

3 Kasım 1918 – İstanbul'da "Karakol Cemiyeti"nin kurulması (Ekim sonları veya Kasım başlarında).

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Adana'dan Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya "Mondros Ateşkes Antlaşması"nın bazı maddelerinin açıklanmasını ve ne gibi önlemler alınmasının düşünüldüğünü soran telgrafı: "…Toros tünellerinin müttefikler tarafından işgali hakkındaki maddenin açıklanması lâzımdır. …İşgalin mahiyeti, tünel işletmesini de kapsamakta mıdır? Yoksa muhafaza tertibatından mı ibaret kalacaktır? Toros tünellerini tutacak işgal kuvvetinin miktarı nedir ve nereden gelecektir?" [Kocatürk]

 

3 Kasım 1918 – İngilizlerin, İskenderun'a bir heyet göndererek limandaki mayınların temizlenmesini ve bunu takiben karaya asker çıkaracaklarını bildirmeleri. İskenderun'a gelen İngiliz ve Fransız subayları, İskenderun'a kuvvet çıkarılacağını bildirdi. Mustafa Kemal Paşa bunu reddetti.

 

3 Kasım 1918 – Musul, İngilizler tarafından işgal edildi.

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'e, 31 Ekim tarihli telgraf ile imzalandığı bildirilen 25 maddelik Mondros ateşkes anlaşma kopyasının kısa bir emirle bildirilmesi. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.52)

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'ün Adana'daki karargahından, kendisine gönderilen Mondros mütarekesi anlaşma metni kopyasına dair sorularını Genelkurmay Başkanlığı'na yazı ile sorması.

 

3 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Genelkurmay Başkanlığına 'Fransızların İskenderun'a asker çıkarmaya çalıştıklarını ancak buna izin verilmediğini bildiren' ikinci raporu.

 

3 Kasım 1918 – Sadrazam İzzet Paşa'nın, Yıldırım Orduları kumandanlığına ' işgal güçlerinin işgale hakları olmadığını ama işgal ederlerse, ateş dahi etseler karşılık verilmeden sadece protesto ile yetinilmesini isteyen' yazısı.

 

4 Kasım 1918 – Bir Fransız alayı, Uzunköprü – Sirkeci demiryolunu işgal etti.

 

4 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'ün 3 Kasım 1918 tarihli telgrafına cevabı: "Toros tünellerinin İtilâf Devletleri'nce işgali yalnız bir koruma niteliğindedir(l). ..İşgal kuvvetlerinin nereden geleceği ve miktarı İngiliz Komutanlığı tarafından bildirilir (!)"

 

4 Kasım 1918 – Atatürk'ün 3 Kasım tarihli sorularını içeren yazısına yazı ile verilen cevap. (Amanos tünelleri hariç Toros tünellerinin İngilizlerce işgal edilebileceği ve işgal kuvvetlerinin miktarının İngilizlerce tayin edileceği) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.55)

 

4 Kasım 1918 –Ali Fuat Paşa Mondros anlaşmasının imzalanmasından birkaç gün sonra Adana'ya gelerek Mustafa Kemal'le görüştü.

 

4 Kasım 1918 – Adana mülakatı. Atatürk'ün güvenip inandığı, çocukluk arkadaşı Ali Fuat Paşa'yı Adana'ya çağırarak Mondros Ateşkes anlaşması hakkında bir görüşme yapması. (Atatürk bu görüşmede birkaç gündür Sadrazam ile yaptığı yazışmaları göstermiş ve Osmanlı saltanatının direnme gücünün olmadığını ve daha önemlisi Anadolu'da direniş teşkilatlanmasına başlama gereğinin zuhur ettiğini anlatmıştır. Bunun için ilk öneri de güney Anadolu'da direniş yuvaları teşkil etmektir. Ali Fuat Paşa'da görüşmede aynı fikirde olduğunu ifade etmiştir. Aynı görüşmede Ali Fuat Paşa'nın komuta ettiği 20nci Kolordunun dağıtılmayacağını ve bu kolordunun Anadolu direnişi için elzem olduğu kanaati görüşülmüştür. Nitekim bu kolordu Kurtuluş savaşının çok büyük işlevli kolordusudur. Nihayet ilk direniş yuvaları Adana'da kurulmuş, Kilikya bölgesinde direniş için çalışmalar yapılmıştır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.69)

 

4 Kasım 1918 – 1915 Ermeni tehciri ilk defa meclise getirildi. İki sadrazamın (Said Halim Paşa ve Talat Paşa) yüce divana verilmesi istendi.

 

5 Kasım 1918 – Kars'ta düşman işgaline meydan vermemek için "Kars Milli İslam Şurası"nın kurulması.

 

5 Kasım 1918 – İttihat ve Terakki Fırkası kendi kendisini kapattı. İttihat ve Terakki yapılmakta olan kongresinin son oturumunda kendini feshederek tarihe karıştı. Kongrede Teceddüt Partisi adıyla yeni bir parti kurulması kararlaştırıldı.

 

5 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa, Mondros Ateşkes Antlaşması hakkındaki görüşlerini, bir raporla Başkomutanlığa bildirdi.

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Katma'dan çağırdığı Ali Fuat Paşa ile Adana'da görüşmesi: "…Artık milletin bundan sonra kendi haklarını kendisinin araması ve koruması, bizlerin de mümkün olduğu kadar bu yolu göstermemiz ve bütün ordu ile beraber yardım etmemiz lâzımdır."

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya telgrafı: "…Pek ciddî ve samimî olarak arz ederim ki, mütareke şartları arasında yanlış yorum ve anlamayı ortadan kaldıracak önlemler alınmadıkça, orduları terhis edecek ve İngilizlerin her dediğine boyun eğecek olursak ihtiraslarının önüne geçmeye imkân kalmayacaktır."

 

5 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'e "İngilizlerin İskenderun limanından -liman ve şehrin kendilerine terk edilmesi söz konusu olmadığından- faydalanmalarında bir mahzur görmediğini ve bu görüşünün Suriye'deki İngiliz Ordu Kumandanı'na tebliğini" bildiren telgrafı.

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, komutası altındaki kuvvetlere "İskenderun'a asker çıkarılması halinde, gerekirse silâh kullanılarak bu durumun menedileceğini" bildiren emri. [Kocatürk]

 

5 Kasım 1918 – Harbiye Nezareti'nin 1866-1893 doğumluların terhisinin yapılacağını bildiren emri.

 

5 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa'nın, Genelkurmay Başkanlığına 3 Kasım tarihli 'İngilizlerin İskenderun'a çıkmaya yeltenmeleri durumunda ateşle karşılık vereceğini' bildiren 3. raporu.

 

5 Kasım 1918 – Sadrazam İzzet Paşa'nın Mustafa Kemal'in 5 Kasım tarihli yazısına ' İngilizlerin işgal ettikleri yerleri konuk olarak kullandıklarını ve Yunanlıların kıpırdanışını da bu suretle engellediklerini, bu yüzden İskenderun'dan faydalanmak istemelerinin uygun karşılanması gerektiğini' bildiren cevabı.

 

6 Kasım 1918 – Kurtuluş savaşının ilk silahlı direnişi (İskenderun Körfezi saldırısına mukavemet) (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

6 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın düşüncelerini çürüten ve saraya meydan okuyarak 'işgale yeltenen İngilizlere ateş açılacağını' bildiren yazısı.

 

6 Kasım 1918 – Çanakkale Boğazı, İngiliz ve Fransızlarca işgal edildi.

 

6 Kasım 1918 – Mondros Mütarekesi'nin imzalandığı gün, savaş gemilerindeki ve müstahkem mevkilerdeki Almanlar yerlerini Türk askerlerine bırakırken, Çanakkale Boğazı girişindeki mayınlar da hemen temizlenmiş ve işgal kuvvetlerinin güvenli bir biçimde geçebileceği hale getirilmişti. Boğazların işgali yakındı. Nitekim, bir İngiliz heyeti, 6 Kasım 1918'de Çanakkale'ye gelerek teslim işlemine başladı. Çanakkale Boğazı ve yüzde 10 Türk askeri bırakılan tabyalar, İtilaf devletleri kuvvetleri tarafından işgal edildi.

 

6 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya İskenderun'a çıkacak İngilizlere ateş emri verdiğini bildiren telgrafı.

 

6 Kasım 1918 – Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine Urfa, Antep ve Maraş'ın Fransızlar tarafından işgalini protesto amacıyla İtilâf Devletleri temsilcilerine, Avrupa ve Amerika kamuoyuna telgraflar çekilmesini isteyen telgrafı.

 

6 Kasım 1918 – Bir İngiliz savaş gemisinin İzmir Limanı'na girişi, Rumlar tarafından karşılanışı, Aya Fotini kilisesine Yunan bayrağının çekilişi.

 

6 Kasım 1918 – İzmir'de bazı yurtseverlerin "İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti"ni kurmayı kararlaştırmaları ve cemiyetin gayri resmi olarak kuruluşu.

 

6/7 Kasım 1918 – Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'ün 6 Kasım 1918 tarihli telgrafına cevabı: "İskenderun'a çıkacaklara karşı tarafınızdan silâh kullanılmasının emir verilmiş olması, devletin siyasetine ve memleketin menfaatlerine kesinlikle aykırı olduğundan bu yanlış emrin derhal düzeltilmesi tavsiye olunur(!) …Ateşkes Antlaşması'nda bize bu uygunsuz hükümleri kabul ettiren, gaflet değil kesin mağlubiyetimizdir(!)"

 

7 Kasım 1918 – Yıldırım Ordular Grubu ve 7 nci Ordu karargahı (lagvedildi) kaldırıldı. Mustafa Kemal Paşa, Harbiye nezareti emrine alındı. Padişah, Yıldırım Orduları Grubu ile 7. Ordu Karargâhı'nı lağvetti. Mustafa Kemal'e Harbiye Nezareti emrine alındığı bildirilerek, İstanbul'a dönmesi söylendi. (Mustafa Kemal'in "Orduları dağıtalım, fakat unvanı muhafaza edelim. En ufak bir müfreze halinde de olsa, bu namla ben onun kumandanlığı ile yetinir ve vatanıma hizmet ederim." yolundaki teklifi de dikkate alınmaz.)

 

7 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Ahmet İzzet Paşa'ya, İskenderun'a çıkacak İngilizlere karşı silâh kullanılması hakkında verdiği 5 Kasım 1918 tarihli gizli emrin gerekçesini açıklayan telgrafı.

 

7 Kasım 1918 – Mondros'a imza koyan İngiliz Amiral Calthorpe; mütarekenin imzalanmasından 8 gün sonra; "Hükümetimden emir aldığımdan, Yunan gemilerinin İstanbul'a gelmesini engelleyemeyeceğim." diyordu. Nitekim 13 Ekim 1918'de İstanbul, aralarında Yunan Zırhlısı Averof'un da bulunduğu 55 parçalık itilaf donanması tarafından işgal edilecekti. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.143.)

 

7 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in 6 Kasım tarihli yazısında bahsettiği direnişin neticelerinden korkan sadrazam Ahmet İzzet Paşa sorunu kökten halletmek için 7 Kasım 1918 tarihinde Yıldırım Orduları Grubu ile 7 nci Ordu Komutanlığını kaldırdı.

 

7 Kasım 1918 – Dört İngiliz subayından oluşan bir heyetin, Basra torpidosuyla İstanbul'a gelişi ve bunları bazı memurlar ile "Yaşasın itilaf" diye bağıran bir grubun karşılaması. Osmanlı hükümetinin bunlar için Pera Palas ve Tokatlayan otellerinde seksen oda kiralaması.

 

8 Kasım 1918 – Mondros mütarekesinden sonra ilk resmi işgal İngilizlerin Musul'u işgalidir.

 

8 Kasım 1918 – Dört Fransız subayından oluşan bir heyetin Arian adlı gemiyle İstanbul'a gelmesi ve Galata rıhtımından yaya olarak Beyoğlu'ndaki Fransız elçiliğine yürümesi. Bu subayların azınlıklarca tezahüratlar ile selamlanması.

 

8 Kasım 1918 – İngilizler, Yıldırım Orduları Komutanlığının kaldırılmasının ertesi günü İskenderun'un kendilerine teslim edilmesini istedi. (Artık sadrazamın gaflet ve cehaleti nedeniyle ortada karşı koyacak bir ordu da kalmamıştı.)

 

8 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya '8 Kasım tarihli İskenderun'un teslimine dair telgrafı aldığını, İngilizlerin gerçek niyetini' bildiren son raporu.

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, İskenderun'un teslimiyle ilgili olarak Amiral Calthorpe'tan aldığı yazı üzerine Atatürk'e telgrafı: "…Müracaat vukuunda şehrin tahliye ve teslim olunması hususunda ilgililere acele tebligat yapılması lâzımdır… Gevşeklik göstermemek şartıyla bu aczimizin göz önünde bulundurulması, söz ve hareketlerimizin buna uydurulması memleket selâmeti için gereklidir(!)"

 

8 Kasım 1918 – Atatürk İngilizlerin her dediklerini yapan Osmanlı hükümetini ağır bir dille uyarıyordu; "Bugün Payas-Kilis hattına kadar olan toprakları isteyen İngilizlerin, yarın Toros'a kadar olan Kilikya mıntıkasını ve daha sonra Konya-İzmir hattının işgali lüzumu teklifinin birbirini kovalayacağı ve sonunda ordumuzun kendileri tarafından sevk ve idaresi hatta Osmanlı Bakanlar Kurulu'nun Britanya Hükümeti tarafından seçilmesi lüzumu gibi tekliflerin karşısında da kalmak uzak bir ihtimal değildir." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.155.)

 

8 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya cevabı: "…Acz ve zatımız derecesini pekâlâ bilirim. Bununla beraber devletin yapmaya mecbur olduğu fedakârlığın derecesini de belirleme ve sınırlama gerekeceği kanaatini muhafaza ederim. …İngilizlerin elde edebilecekleri neticeyi onlara kendi yardımımızla bahşetmek tarihte Osmanlılık için, bilhassa bugünkü hükümetimiz için kara bir sayfa oluşturur. …Bilhassa yüksek şahsiyetinizce yakinen malûm bulunmuştur ki, âcizleri her ne hal ve vaziyette bulunursam bulunayım doğru olduğuna kani bulunduğum ve gerekenlere söylemeyi ve ulaştırmayı memleketin selâmeti gereği kabul ettiğim görüşlerime tâbi olmaktan nefsimi menetmeğe gücüm yetmez." [Kocatürk]

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, öğleden sonra Sadaret'ten istifası. (Yeni kabineyi 11 Kasım 1918 günü Tevfik Paşa kurmuştur).

 

8 Kasım 1918 – İngilizler, Mondros mütarekesi 7 nci madde ihlali bahanesiyle Musul'u işgal etti.

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa, Yıldırım Ordularını ve 7 nci Orduyu dağıtarak, İskenderun'u İngilizlere teslim ederek bu tarihte istifa etmiştir.

 

8 Kasım 1918 – Adana'da 'Anadolu direnişi' toplantısı.

 

9 Kasım 1918 – İngilizler direnişle karşılaşmadan İskenderun'u işgal ettiler, konsolosluğa bayraklarını çektiler.

 

10 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa'ya 'Yıldırım Ordularının kaldırıldığının ve komutanının Harbiye nezareti emrine alındığının' tebliğ edilmesi.

 

10 Kasım 1918 – Atatürk, Yıldırım Orduları Komutanlığının dağıtılmasını takiben harbiye nezareti emrine girmek üzere trenle Adana'dan İstanbul'a hareket etti.

 

9 Kasım 1918 – Çanakkale Boğazı'nın iki yakası, İngilizlerce işgal edildi. Çanakkale'ye bir İngiliz Müfrezesi çıktı. Daha sonra 20 Kasım'da, Rumeli Yakası Fransızlara devredildi.

 

9 Kasım 1918 – İngilizler, İskenderun ve Antakya'ya asker çıkardı.

 

10/11 Kasım 1918 – Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'e Sadaret'ten çekildiğini ve onun da İstanbul'a gelmesinin iyi olacağını bildiren telgrafı: "Zât-ı devletleri bir an evvel İstanbul'a gelmelisiniz. Sizinle görüşmeye ihtiyacım var!"

 

10/11 Kasım 1918 – Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'nın kaldırılması üzerine Atatürk'ün, akşam Adana'dan trenle İstanbul'a hareketi.

 

10 Kasım 1918 – İstanbul'da "Garbi Trakya Cemiyeti" kuruldu.

 

10 Kasım 1918 – İki İngiliz ve bir Fransız generalin işgal altyapısı için İstanbul'a gelmesi.

 

10 Kasım 1918 – Darülbedayi'ye ilk kız öğrenciler alındı: Öğrencilerin adları: Bedire, Memduha, Beyza, Refika ve Afife (Jale).

 

10 – 11 Kasım 1918 – Musul ise Mondros'tan hemen sonra, 10-11 Kasım 1918'de İngilizler tarafından işgal edildi. (Padişah Vahdettin'di) İsmet Paşa Lozan'da Musul konusunda da büyük bir mücadele verdi. Sonuçta görüşmeler tıkandı. Lozan Antlaşması'nın 3. maddesine göre Musul sorununun 9 ay içinde Türkiye-İngiltere arasında ikili görüşmelerle çözülmesine, olmazsa Milletler Cemiyeti'ne gidilmesine karar verildi. 1918'de elimizden çıkan Musul, 1925'teki Şeyh Sait İsyanı'ndan sonra kaybedildi. (1926, Ankara Antlaşması).

 

10/11 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Adana'dan trenle İstanbul'a hareketi.

 

11 Kasım 1918 – Tevfik Paşa hükümeti kuruldu.

 

11 Kasım 1918 – Birinci Dünya Savaşı sona erdi. Almanya ile Müttefikler, I. Dünya Savaşı'nı bitiren anlaşmayı imzaladı.

 

11 Kasım 1918 – İngiliz gazeteci Ward Price, Sadrazam Tevfik Paşa ile görüşmüş, Tevfik Paşa Price'a; "Amacımız İngiltere ile eski dostluğu canlandırmaktır."

 

11 Kasım 1918 – Ahmet İzzet Paşa'nın istifası üzerine Tevfik Paşanın kabine kuruşu.

 

11 Kasım 1918 – Tevfik Paşa kabinesinin kuruluşu.

 

11 Kasım 1918 – İngilizlerin Osmanlı hükümetinden Kars, Ardahan ve Batum'un boşaltılmasını istemesi.

 

11 Kasım 1918 – Aralarında İsmail Canbulat, Tevfik Rüştü (Araş) Yunus Nadi ve Hüseyin Hüsnü Paşa'nın bulunduğu Teceddüt Fırkası resmen kuruldu.

 

12 Kasım 1918 – Bir Fransız tugayının İstanbul'a girişi.

 

12 Kasım 1918 – İstanbul'a işgal için bir Fransız Tugayının getirilmesi.

 

13 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa'nın Adana'dan bindiği trenin saat 12.45 itibarıyla Haydarpaşa garına gelmesi, aynı esnada İstanbul'un işgalinin başlaması ve sahillerin azınlık sevinç naraları ile çınlaması. Deniz ulaşımı durdurulan boğazda düzenlenen tören esnasında bir Türk heyetinin işgalci Amiral gemisine giderek 'Osmanlı hükümeti adına hoş geldiniz' demesi. İşgal donanmasından karaya öıkan 3500 kişili bir kuvvetin İstanbul'un kritik noktalarına yerleşmesi. (Atatürk bu faaliyetler nedeniyle Haydarpaşa garında 3-4 saat beklemek zorunda kalmış ve bir ara ağzından "hata ettim, İstanbul'a gelmemeliydim. Bir an önce Anadolu'ya dönmenin çaresine bakmalı" sözleri dökülmüştür. Kısa süre sonra İstanbul'un her yerinde İngiliz bayrakları dalgalanmaya başlayacaktır.) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.133)

 

13 Kasım 1918 – Atatürk'ün saat 15.00 sularında eski, küçük kartal istimbotuyla dev düşman zırhlıları arasından Haydarpaşa'dan Sirkeci'ye geçerken yanındaki Cevat Abbas Bey'e "geldikleri gibi giderler" demesi. (İstimbottan inen Mustafa kemal Paşa yaveriyle beraber Pera Palas oteline 101 nolu odaya yerleşmiştir. )

 

13 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, Suriye cephesinden ayrılarak İstanbul'a geldi. Doğruca annesinin evine gitti. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

13 Kasım 1918 – Müttefik donanmanın İstanbul'a gelişi. I. Dünya Savaşı sonunda; Atatürk'ün "Geldikleri gibi giderler" dediği İtilaf Devletleri Donanması, İstanbul Boğazı'na demirledi.

 

13 Kasım 1918 – İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan gemilerinden oluşan İtilaf filosunun İstanbul'a gelmesi ve karaya kuvvet çıkarması. Adana'dan trenle İstanbul'a gelen Mustafa Kemal limanda gemileri görünce yaveri Cevat Abbas'a "Geldikleri gibi, giderler!" dedi.

 

13 Kasım 1918 – (13 Kasım 1918-16 Mayıs 1919 arasında) 6 ay kaldığı işgal İstanbul'unda da kimseyi ürkütmeden ve kuşkulandırmadan direniş planları yapmıştı. Bu sırada tüm kapıları zorlamıştı. Girişimleri sonunda sarayın, hükümetin ve siyasi partilerin vatanın kurtuluşunu sağlayamayacağını görünce güvendiği asker-sivil yurtseverlerle birlikte Anadolu merkezli bir milli direniş hazırlığına başlamıştı. Şişli'deki evinde yaptığı toplantılar sonunda şu kararı vermişti: "Uygun zaman ve fırsatı kollayarak İstanbul'dan ayrılmak, basit bir tertiple Anadolu içlerine geçmek, isimsiz çalışmak, millete felaketi haber vermek…"

 

13 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Adana'dan İstanbul'a gelmesi. (Mustafa Kemal 10/11 gecesi yola çıkar 13 Kasım'da Haydarpaşa‟ya gelir. Boğaz açılmıştır. Savaş'ı kazanan devletlerin Filosu Haydarpaşa'nın önünden geçmektedir. Düşman filosunun yolunu Çanakkale'de kesmiş olan muzaffer komutan üzüntü içindedir. Dudaklarından "Geldikleri gibi giderler" sözleri dökülür. Nitekim yaklaşık 5 sene sonra onlar, Türk sancağını selâmlayarak "geldikleri gibi gidecekler" dir.)

 

13 Kasım 1918 – Atatürk'ün, İstanbul'a gelişi ve deniz ortasında demirlemiş düşman donanmasını gördüğü zaman yaveri Cevat Abbas (Gürer) Bey'e söylediği söz: "Geldikleri gibi giderler!" (Cevat Abbas Gürer, bu sahneyi hatıralarında şöyle anlatmaktadır: "İstanbul'a geldiğimiz günü hiç unutmam. Şehrin çok hazin bir hali vardı. İstanbul, düşman donanmalarının limana girmeleri felâketinin matemini tutuyor, bu büyük matemine Atatürk'ü de ortak ediyordu. Atatürk'le ben, askerî ulaşıma ait bir köhne motor ile deniz ortasında yaslanan bir çelik ormanının içinden geçiyorduk. Atatürk'ün zarif dudaklarından "Geldikleri gibi giderler!" cümlesini işittiğim zaman, mütarekenin doğurduğu derin ve elemli ümitsizliği derhal unutmuştum. Cevabımda acele ettim: "Size nasip olacak, siz bunları kovacaksınız Paşam!" dedim. Gülümsedi, aziz başının içinde şekillenmeye başlayan vatanı kurtarma plânlarını bir an için yeniden geçiriyor gibi daldı, sonra: "Bakalım!" dedi. [Kocatürk]

 

13 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Pera Palas'a yerleşmesi. Atatürk, İstanbul'a gelişini takiben 15 gün kadar Pera Palas'ta kalmış, kısa bir süre de eski dostlarından Salih Fansa'nın evinde misafir edilmiştir. Daha sonra, Aralık ayı başlarında Şişli'de tuttuğu eve yerleşmiştir. (Mustafa Kemal İstanbul'da 13 Kasım 1918'dan 16 Mayıs 1919‟a kadar kalır.)

 

13 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı'nın kaldırılması üzerine, Adana'dan İstanbul'a gelmesi.

 

13 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, Topkapılı Cambaz Mehmet ile Pera Palas'ta ve Şişli'deki evde birer kez görüşmüş, O'na çok önemli görevler vermiş ve tıpkı Çanakkale'de olduğu gibi "Göreyim seni Cambaz Mehmet Bey" demiştir. Atatürk öncelikle 'Mim Mim Grubunun İstanbul'da iyice örgütlenmesini, sonra da depoladığı silah ve cephane ile birlikte Vatan için savaşacak herkesi Anadolu'ya geçirmesini' istemiştir. Aynı görüşmelerde ayrıca o sıralar İstanbul'da ikamet eden Mustafa Kemal'in de korunmasına karar verilmiştir. (Topkapılı bilgiye rahat ulaşabilmek için İngiliz Muhipler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Hakkında verilen idam kararından da bu sayede kurtulmuştur.)

 

13 Kasım 1918 – İstanbul itilaf devletlerince fiilen işgal edildi. Aynı tarihte Mustafa Kemal 'de öğlen saatlerinde İstanbul'a geldi.

 

13 Kasım 1918 – İstanbul'un işgalindeki Müttefik donanması; İstanbul açıklarında İngiliz, İtalyan ev Fransız gemilerinin toplamı 55 (bazı kaynaklarda 61) (Sonradan gelen gemilerle bu sayı 167'ye çıkmıştır.), İzmir açıklarında (30 Ekimde) 22 gemi (Bunlar arasında İngiliz bayraklı 1-2 Yunan gemisi de vardı.). (Bu Vatan Böyle Kurtuldu, Erol Mütercimler)

 

14 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Pera Palas'ta İngiliz gazetecisi Ward Price ile görüşmesi.

 

14 Kasım 1918 – Atatürk'ün Pera Palas'ta Rauf (Orbay) Bey ile görüşmesi.

 

14 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Rauf (Orbay) Bey'le beraber Sadrazamlıktan istifa eden Ahmet İzzet Paşa'yı ziyareti ve görüşmesi.

 

14 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in İstanbul'a gelişinin ertesi günü eski sadrazam Ahmet İzzet Paşayla, arkadaşı Rauf Bey'le ve İngiliz gazeteci Ward Price ile görüşmesi.

 

14 Kasım 1918 – sadaret konağında Mustafa Kemal, İzzet Paşa, Rauf Bey'in üçlü toplantısı yapıldı. Grup, mecliste kulis yapmayı, Tevfik Paşa hükümetinin güvenoyu almasını engellemeyi, sonrasında İzzet Paşa'nın kuracağı yeni hükümette de Harbiye Nazırlığı görevinin Mustafa Kemal'e verilmesini kararlaştırdı. Mustafa Kemal vekillerden Tevfik Paşa'ya güvenoyu vermeyecekleri sözünü aldıktan sonra oylamayı locadan izlemiştir. Lakin oylama sonucu Tevfik paşa güvenoyu almış ve Mustafa Kemal şaşırmıştır. Bu sayede Mustafa Kemal siyaset ile yakından tanışma imkanı da (!) bulmuş oldu.

 

14 Kasım 1918 – Mustafa Kemal İngiliz Daily Mail gazetesi yazarı Ward Price ile Beyoğlu Pera Palas'ta konuşmuştur. Mustafa Kemal ; "Bu böyle olmaz, vatanı baştan başa değiştirmek lazım, yenileştirmek lazım."

 

14 Kasım 1918 – 1. Kars Milli İslam Şurası (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

15 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Padişah Vahdettin ve sonra İngiliz General William Birdwood ile görüşmesi.

 

15 Kasım 1918 – İtilaf Devletleri'ne mensup askeri birlikler Boğaz'daki müstahkem mevkileri işgal etti.

 

15 Kasım 1918 – Atatürk'ün, cuma selâmlığını takiben mahfil-i hümayun'da Padişah Vahdettin tarafından kabulü. Mustafa Kemal Padişah Vahdettin ile görüştü. Kabinede yeralmak isteyen Mustafa Kemal'in bu isteğini Vahdettin soğuk karşıladı.

 

15 Kasım 1918 – Mustafa Kemal 13 Kasım'da İstanbul'a gelmiş ve iki gün sonra 15 Kasım 1918'de yine bir cuma selamlığında Vahdettin ile buluşmuştur.

 

16 Kasım 1918 – Bakü, Türk orduları tarafından tahliye edildi.

 

16 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Pera Palas'ta Çanakkale savaşlarına katılmış olan İngiliz Generali William Birdwood ile görüşmesi.

 

16 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in, Pera Palas'ta Vakit, Minber ve Zaman gazetesi yazarları ile yaptığı görüşmede söyledikleri; "En iyi politika ve en kuvvetli olmakla mümkündür. En kuvvetli olmak demek ise; manen, ilmen, fennen ahlâken kuvvetli olmak demektir: Askerî kuvvet en sonda gelir. Yukarıda sayılan meziyetler bir millette mevcut değilse, bu milletin bütün fertleri en son silahlarla donanmış olması hiçbir şeyi ifade etmez. Bugünkü topluluklar içinde insan olarak yer alabilmek için elbette silah elde olması yeterli değildir".

 

17 Kasım 1918 – Türk Birliklerinin Bakü'yü boşaltması ve İngilizlerin işgali.

 

17 Kasım 1918 – Minber gazetesinde Mustafa Kemal Atatürk'ün uzun söyleşisi yayınlandı. Söyleşi başına Mustafa Kemal'in bir de fotoğrafı yerleştirilmiş, resmin altına 'ordumuzun en büyük kumandanlarından' yazılmıştı. Yazı Mustafa Kemal'in hayat hikâyesi ile başlamaktaydı. Bu yazının iki amacı vardı: 1. Tevfik Paşa hükümetinin güvenoyu almasına mani olmak. 2. İngilizlere karşı değilmiş izlenimi vererek Anadolu'da alacağı muhtemel görevlerde hedef olmamak.

 

17 Kasım 1918 – Atatürk'le yapılan bir görüşmenin, Minber gazetesinde yayımlanması "…Ben en iyi siyasetin, her türlü anlamıyla en çok kuvvetli olmakta bulunduğunu kabul ederim. En çok kuvvetli olmak sözünden amacım, yalnız silâh kuvveti olduğunu zannetmeyiniz. Aksine, asker olmama rağmen bu, bence kuvvet bileşkesini oluşturan etkenlerin sonuncusu dur. Benim belirtmek istediğim moral, bilim, ahlâk ve teknoloji bakımlarından kuvvetli olmaktır. Bu saydığım niteliklerden yoksun olan bir milletin bütün fertlerinin en son silâhlarla donatıldığını farz etsek bile kuvvetli olduğunu kabul etmek doğru olmaz."

 

17 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Harbiye Nazırı Abdullah Paşa'yı ziyareti.

 

17 Kasım 1918 – İngiliz gazeteci Ward Price Ayan Meclisi başkanı Ali Rıza Bey'le görüşmüş, Ali Rıza Paşa Price'a; "İngiltere ile samimi bir ittifakı temenni ederiz."

 

18 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Meclis-i Mebusan'ın kapatılacağı söylentileri üzerine Vakit gazetesi muhabiri Ahmet Emin (Yalman) Bey'e demeci: "…Her halde millet ve memleketimizin pek ziyade muhtaç olduğu barışı gerçekleştirecek hükümetin bugünkü Meclis-i Mebusan'ımıza dayanması bir zorunluk olmaktadır."

 

19 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Meclis-i Mebusan locasından Tevfik Paşa Kabinesi'nin güven oylamasını izlemesi (Bu oylamada Atatürk'ün milletvekilleriyle aksi yönde görüşmesine rağmen Tevfik Paşa güven oyu almıştır) (Anlaşıldığına göre bir kısım milletvekili, eğer hükümete güvenoyu verilmezse meclisin kapatılacağı endişesine kapılmışlar ve bu şekilde oy kullanmışlardır.)

 

19 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Padişahla görüşme isteği ve Vahdettin'in 22 Kasım için randevu vermesi.

 

19 Kasım 1918 – Minber gazetesinde Mustafa Kemal'in ileri görüşlülüğünü kanıtlayan bir makale yayınlamıştır. Ahmet Hulki imzalı övücü bu yazıda, Mustafa Kemal'in 4 Eylül 1914 tarihinde Sofya'dan Salih Bozok'a yazdığı yazdığı bir mektupta, Alman orduları Paris'e yürürken, kendisinin Alman zaferinden şüpheli olduğunu belirtmiştir. Ahmet Hulki yazıyı; "Yurdun geleceği Mustafa Kemal'den büyük hizmetler beklemekte haklıdır" şeklinde bitirmiştir.

 

20 Kasım 1918 – Çanakkale Boğazı'nın Rumeli yakasındaki İngiliz işgalinin Fransızlara devredilmesi.

 

20 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, İngiliz Generali Sir Birdwood'la Çanakkale savaşı hakkında görüşmüştür.

 

21 Kasım 1918 – Doğuda 9. Ordu komutanı Yakup Şevki Paşa'nın (Subaşı) Elviyeselase'nin (Kars, Ardahan, Batum) savunulmasını emretmesi.

 

21 Kasım 1918 Mustafa Kemal, Fethi Bey (Okyar) ile birlikte, Minber gazetesini çıkardı.

 

21 – 22 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, Bitlis'te bulunduğu günlerde anı notlarına resmi selamın "merhaba" şeklinde ve el göğse götürülerek yapılmasına dair not düştü. Yine aynı notlarda yemek yendikten sonra dua yapılması da vardı ve arkadaşları ile yenen yemeklerden sonra bu duanın yapılmakta olduğu yazılıydı. (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

22 Kasım 1918 – Atatürk'ün, cuma selâmlığını takiben mahfil-i hümayun'da Padişah Vahdettin tarafından kabulü ve Mütareke'den sonraki siyasî durum hakkında görüşmesi (Mütareke'den sonra -tespit edilen- Atatürk-Vahdettin görüşmeleri 15 Kasım 1918, 22 Kasım 1918, 29 Kasım 1918, 20 Aralık 1918, 15 Mayıs 1919 ve 16 Mayıs 1919 tarihlerini kapsamak üzere altıyı bulmaktadır. Bununla beraber 1919 Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarındaki cuma selâmlıklarında Atatürk'ün de çoğu kez bulunduğu -gazetelerde yer almamış olmasına rağmen- mahfil-i hümayun'da daha birkaç kere kabul olunduğu ihtimal dahilindedir. Esasen İstanbul'dan Samsun'a hareket ettiği 16 Mayıs 1919 günü de cuma selâmlığında bulunmuş olması, bu görüşü desteklemektedir. Fakat bütün bu karşılaşmaların bir hal-hatır soruş şeklinde seyrettiği, asıl önemli görüşmelerin ise 22 Kasım 1918 ve 15 Mayıs 1919 günleri yapıldığı anlaşılmaktadır). [Kocatürk]

 

22 Kasım 1918 – Tevfik Paşa Kabinesi'nin güven oylamasını Meclis locasından hayretler içinde izleyen Mustafa Kemal, hemen Meclisi terk ederek evine döner. Başyaver Naci Bey (ELDENiZ) aracılığı ile padişahtan randevu ister. Amacı Padişah ile durumu açık konuşmak, tedbir olarak düşündüklerini dile getirmek, bu tedbirlerin uygulanması zorunluluğunu açıklamaktır. hayli uzun süren görüşme 22 Kasım 1918'de Cuma selâmlığından sonra gerçekleşir.

 

22 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Vahdettin ile ikinci buluşması. (Cuma namazı sonrası cuma selamlığında görüşmüşlerdir.)

 

22 Kasım 1918 – Mim mim Grubu Topkapılı'nın evinde yapılan gizli bir toplantıda, İsmet Paşa'nın Harbiye Nezareti müsteşarlığına getirilmesini değerlendirmiştir.

 

23 Kasım 1918 – Fransız generali Franchet d'Esperey, işgal orduları komutanı olarak İstanbul'a girdi. Beyaz ata binen Franchet d'Esperey'e, bir kral gibi tören yapılması tepki çekti.

 

24 Kasım 1918 – Ümitlerini Allah'tan sonra İngiltere'ye bağladığını belirten Vahdettin'in Daily Mail muhabirine verdiği demeç; "İngiliz milletine karşı beslediğim sevgi ve hayranlık duygularımı, Kırım savaşında İngilizlerin müttefiki olan babam Sultan Abdülmecit'ten miras aldım… Memleketim ile Büyük Britanya arasında öteden beri mevcut dostane ilişkileri yenileyip güçlendirmek için elimden geleni yapacağım." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.144.)

 

24 Kasım 1918 – İngiliz gazeteci Ward Price Padişah Vahdettin ile görüştü. Vahdettin; "İngiliz milletine kuvvetli sevgi ve hayranlık duygularımı babam Sultan Abdülmecit'ten miras aldım."(Bu açıklamalar 6 Aralık 1918 tarihinde Daily Mail gazetesinde yayınlanmıştır.)

 

28 Kasım 1918 – Kazım Karabekir Paşa'nın İstanbul'a dönüşü.

 

28 Kasım 1918 – Kars'ta Kars Milli İslam Şurası toplandı.

 

29 Kasım 1918 – Atatürk'ün, cuma selâmlığını takiben mahfil-i hümayun'da Padişah Vahdettin tarafından kabulü.

 

29 Kasım 1918 – Göz doktoru Esat Paşa ve tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in girişimleri ile partiler üstü bir Milli kongre teşkilatı kuruldu. Yetmişe yakın sivil toplum kuruluşundan ikişer temsilcinin katılımıyla oluşan bu kurulun temel amacı işgallere karşı alınacak tedbirler konusunda fikir alışverişinde bulunmaktır. Bazı kaynaklara göre de bu kurul Kuvayi Milliye'nin nüvesi kabul edilir. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.82)

 

29 Kasım 1918 – Mustafa Kemal ile Vahdettin'in üçüncü buluşması. Bahriye nazırı Ali Rıza Paşayla birlikte ve yine cuma selamlığında gerçekleşmiştir. İçeriğe dair çokça bilgi bulunmamaktadır.

 

29 Kasım 1918 – İstanbul'da bazı kuruluş ve siyasi parti temsilcilerinin katılımıyla "Milli Kongre" adıyla bir kuruluş oluşturulması. Bağımsızlık düşüncesi etrafında toplanan elli kadar parti ve derneğin oluşturduğu ve öncülüğünü Dr. Esat Paşa'nın yaptığı Milli Kongre oluşturuldu.

 

29 Kasım 1918 – Milli Kongre, İstanbul'da toplandı.

 

30 Kasım 1918 – 2. Kars Milli İslam Şurası (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

30 Kasım 1918 (Kasım sonu) – Atatürk'ün, gazeteci ve yazar Aka Gündüz'e söyledikleri: "Bütün milletin bilmesi lâzımdır ki, memleketin uğradığı bu kaza ancak anayurdun ortasında çalışmakla tamir edilebilir. Bir Mondros Mütarekesi, bu şekilde bir işgal ve bu şekilde iç politika gürültüleri mevcut oldukça İstanbul'da hiçbir şey yapılamaz. Milletin ruhu zindedir; cevheri bozulmamıştır. Onu gene kendi içinden harekete geçirmek lâzımdır. Bunu böyle yapacağım!"

 

1 Aralık 1918 – Hükümet ilerde ağırlaştırılacak hükümlerle birlikte gazetelere sansür getirdi.

 

1 Aralık 1918 – Minber gazetesinde İngiliz Gazeteci Price'ın demeci; "İngiltere'ye gider gitmez ilk işim Türklerin büyüklüğünü tanıtmak olacaktır."

 

1 Aralık 1918 – Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Heyet-i Osmaniye kuruldu. (2 Kasım 1918'de İstanbul'da kararlaştırılan, 30 Kasım 1918'de Edirne'de resmileşen Trakya ve Paşaeli Müdafaa Heyet-i Osmaniyesi'nin amacı; Trakya'nın siyasî birliğini sağlamak ve Doğu Trakya'nın işgalini önlemektir.)

 

1 Aralık 1918 – İzmir'de Müdafaa-ı Hukuku-ı Osmaniye Cemiyeti kuruldu. (Tehdit altında bulunan İzmir'de 1 Aralık 1918‟de İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti oluşmuştu. Cemiyetin amacı bölgenin Türklüğünü savunmak ve yabancı egemenliğine girmesini önlemektir.) (İzmir'de kurulan ikinci vatansever örgüt, İzmir Müdafaa-i Vatan Cemiyetidir. İzmir'in işgali arifesinde Redd-i ilhak Heyet-i Millîyesi adıyla tanınmış, İzmir'in işgalini Anadolu'ya duyurmuştur.)

 

1 Aralık 1918 – Bir Fransız – Ermeni taburu Dörtyol'u işgal etti.

 

2 Aralık 1918 – Edirne'de "Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Heyet-i Osmaniye" adlı cemiyetin kuruluşu. Edirne'de Trakya Paşaeli Cemiyeti kuruldu.

 

2 Aralık 1918 – Ermeniler, Osmanlı devletinden bağımsızlığını ilan etti.

 

3 Aralık 1918 Urfa'da Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu.

 

3 Aralık 1918 – İtilaf Devletleri temsilcilerinin Londra'da bir toplantı yaparak, Türkiye'de kendilerine düşen askeri nüfus bölgelerini saptamaları.

 

4 Aralık 1918 – Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti İstanbul'da kuruldu. İstanbul'da da Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. (Ateşkesten sonra endişe içinde bulunan yerlerden biri de Doğu Anadolu idi. Mondros Ateşkesi‟nin 24. Maddesi 6 Doğu ilinde (İngilizce metinde 6 Ermeni Vilâyeti olarak kayıtlı) karışıklıklar çıkması halinde buraların işgalini öngörüyordu. Bölge halkı kısa zaman önce Ermenilerin acımasız soykırımına maruz kalmıştı. Tekrar aynı acıları yaşamak istemiyordu. Bölgenin Türk olduğunu göstermek ve haklarını savunmak amacıyla Vilayat-ı şarkiye Müdafaa-i Hukuk-i Millîye Cemiyeti 4 Aralık 1918‟de İstanbul'da kuruldu.)

 

4 Aralık 1918 – "Wilson Prensipleri Cemiyeti"nin kurulması: Aralarında Halide Edip (Adıvar), Ali Kemal, Refik Halid (Karay), Celal Nuri (İleri), Ali Kemal, Ahmet Emin (Yalman), Necmettin Sadık ve Yunus Nadi gibi isimlerin de bulunduğu Wilson Prensipleri Cemiyeti kuruldu. Cemiyet ABD başkam Wilson'a gönderdiği mektupta, ABD'nin yapılacak reformlara önderlik ve rehberlik etmesi istendi.

 

6 Aralık 1918 – İngilizler, Kilis'i işgal etti.

 

6 Aralık 1918 – Vatanın müdafası ve bütünlüğü için gayret gösteren faydalı bölgesel derneklerin yanı sıra yurt bütününe yönelik faaliyet gösteren kuruluşlar da oluşmuştur. Bunların önemli olanlarından biri Millî Kongredir. Öncülüğünü Dr. Esat Işık yapmıştır. 50‟yi aşkın dernek ve bazı siyasî parti temsilcilerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Millî Kongre 6 Aralık 1918‟de yaptığı toplantıda, bütün Kuva-yi Millîye'yi birleştirmek, vatanın hukukunu ve çıkarlarını koruyacak ve gerçekleştirecek yolları ve amaçları sağlamak gayesi güttüğünü açıklamıştır. Tutuklamalar ve particilik tartışmaları dolayısıyla kuruluşun etkinliği sınırlı kalmıştır.

 

7 Aralık 1918 – Fransızlar, Antakya'yı işgal etti.

 

10 Aralık 1918 – Trabzon'da Milli Mücadeyi destekleyen İstikbal Gazetesi yayın hayatına başladı. Trabzon'da, Faik Ahmet (Barutçu) tarafından yayınlanan "İstikbal" gazetesinin ilk sayısı çıktı.

 

11 Aralık 1918 – Yerli Ermeni'lerden kurulu bir Fransız taburunun Dörtyol'a girişi ve işgali. Fransızlar, bu işgalde dört yüz Ermeni'den oluşan bir Fransız taburundan faydalanmışlardı.

 

11 Aralık 1918 – Hatay ise Lozan'da değil, daha önce kaybedildi. 11 Aralık 1918'de Fransız kuvvetleri Hatay'ı işgal etti. (Padişah Vahdettin'di). Atatürk, Misakı Milli'de Hatay'a da yer verdi. 20 Ekim 1921'de Fransa ile yapılan Ankara Antlaşması'yla Hatay Türkiye'ye bağlanamadı, ancak Atatürk'ün çabalarıyla 1938'de bağımsız oldu, 1939'da Türkiye'ye bağlandı.

 

11 Aralık 1918 – İngilizlerin baskısı sonucu İstanbul hükümeti sözde tehcir suçu sanıklarının Anadolu'nun çeşitli yerlerinde kurulan Divan-ı Harplerde yargılanmasına başlamıştır. Bu çerçevede 7 Ocak 1919 'da yine İngilizlerin isteğiyle Bogazlıyan Kaymakamı Kemal Bey tutuklanmış, yargılanmış ve 10 Nisan 1919'da Beyazıt Meydanında idam edilmiştir.

 

16 Aralık 1918 – Giresun'da "Işık" adlı milli gazete çıkmaya başladı.

 

16 Aralık 1918 – Mustafa Kemal'in (Otel ücretini Halep'ten İstanbul'a gelmek için sattığı atlarına ait 5000 lira ile ödemiştir. Hatta bu paranın 3000 lirasını İzmir'li bir tüccara kaptırmışlardır. Kalan 2000 liranın bir kısmıyla da Minber gazetesine ortak olmuştur.) işgal kuvveti komutanlarını yakından tanımak için kaldığı Pera Palas otel odasından (13 Kasım 1918'den itibaren orada kalmıştır.) Akaretlerdeki evine taşınması.

 

16 Aralık 1918 – İstanbul'da Divan-ı Harb-i örfi mahkemesi kuruldu. (30 Ocak 1919'da baskınla 34 ittihatçı tutuklandı.)

 

17 Aralık 1918 – Fransız askerleri, denizden Mersin'e çıkarma yapmaya başladı.

 

17 Aralık 1918 – Mersin, Tarsus, Adana, Ceyhan, Misis ve Toprakkale'nin Fransızlar tarafından işgali. Tarsus, Ceyhan ve Adana, Fransızlar tarafından işgal edildi.

 

17 Aralık 1918 – Mersin'in İngilizlerce (Ordunun çoğu Hintli askerlerden oluşmaktadır) işgali.

 

18 Aralık 1918 – Tarsus ve Adana'da Yumurtalık Fransızlar tarafından işgal edildi.

 

19 Aralık 1918 – Dörtyol bölgesinde Fransız ve Ermeniler'le Kuvay-i Milliye arasında çarpışma ve on beş Fransız'ın öldürülmesi. İşgalcilere karşı ilk direniş, Hatay Dörtyol'da başladı.

 

19 Aralık 1918 – Bahçe, İslahiye, Hassa, Mamure, Osmaniye (Cebelibereket) Fransızlar tarafından işgal edildi.

 

19 Aralık 1918 – Hatay Dörtyol Karakese Köyü halkı Fransız işgaline karşı direndi. Bu ilk sivil direnişti.

 

19 Aralık 1918 – harp Tarihi Dairesi Arşiv belgelerine göre Adana Dörtyol Karakese köy halkının 19 Aralık 1918 'de Fransız işgaline karşı koyması, "Anadolu'da düşmana karşı ilk silahlı direniş"tir. (Köylüler bu direnişte 10 şehit vererek geri çekilmek zorunda kalsalar da direniş ateşini yakmışlardır. Sonrasında karısı zorla elinden alınan Kara Hasan adlı bir kişinin kardeşini de öldürdüler ve Kara Hasan dağa çıktı. Bu ilk mukavemetti. Kısa zamanda 300 kişiye ulaşan Kara Hasan çetesi Nur dağlarında gizleniyor ve zaman zaman Fransızlara pusu kurarak büyük kayıplar verdiriyordu.) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.22) (Harp tarihi dairesi arşivi, No: 5/7723, dosya no: 229)

 

20 Aralık 1918 – Adana'nın İşgali. Fransızlarla Ermeniler tarafından Mondros barışının 7nci maddesine göre Adana'yı işgal etmeleri. Bu işgal 5 Ocak 1922 tarihine kadar 3 yıl sürmüştür.

 

20 Aralık 1918 – Atatürk'ün, cuma selâmlığını takiben mahfil-i hümayun'da Padişah Vahdettin tarafından kabulü.

 

20 Aralık 1918 – Katma'dan İstanbul'a dönen Ali Fuat Paşa'nın, akşam Atatürk'ü Şişli'deki evinde ziyareti ve beraber memleket durumunu gözden geçirmeleri.

 

20 Aralık 1918 – Ali Fuat Paşa, sıtma hastalığı tekrarlayınca İstanbul'a gelir ve sınıf arkadaşı Mustafa Kemal'le Şişli'deki evde görüşür. O gece (Kurtuluş savaşının ilk gizli planlarından) Milli Direniş Kararı alınır. (Bu kararlar şunlardır; 1. Ordunun terhisini derhal durdurmak.2. Yurdun savunulması için gereken silah, cephane ve teçhizatı düşmana vermemek.3. Genç ve kuvvetli komutanları kıtaların başında bulundurmak, İstanbul'dakileri Anadolu'ya yollamak.4. Milli direnişe taraftar idare amirlerinin yerlerinde bırakılmasını sağlamak. 5. İllerde particilik adı altında yapılan kardeş mücadelesine mani olmak. 6. halkın maneviyatını yükseltmek.)

 

20 Aralık 1918 – Mustafa Kemal ile Vahdettin'in dördüncü buluşması. (Meclis-i Mebusan'ın kapatılmasından bir gün önce gerçekleşmiştir.)

 

20 Aralık 1918 – Minber gazetesi son sayısını çıkartarak (Bir ay, yirmi günlük, toplam elli günlük) yayın hayatına son vermiştir.

 

21 Aralık 1918 – İstanbul'da, "Kilikyalılar Cemiyeti" kuruldu. (Adana ve çevresinin işgali üzerine 21 Aralık 1918‟de Adana Müdafaa-i Hukuk-i Millîye daha sonraki adıyla Kilikyalılar Cemiyeti kuruldu. Amacı bölge halkının % 90 Türk olduğunu göstermektir. )

 

21 Aralık 1918 – Meclis-i Mebusan padişah tarafından feshedildi. Padişah Sultan Vahdettin, Meclisi Mebusan'ı feshetti. Kararda özellikle İngilizlerin padişah üzerinde kurduğu baskılar önemli bir rol oynadı.

 

21 Aralık 1918 – Adana'ya giren Fransız ve gönüllü Ermeni birlikleri şehri işgal ederek, askeri binaları ele geçirdi.

 

21 Aralık 1918 – Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın kapatılması hakkında Padişah fermanının Meclis'te okunması.

 

21 Aralık 1918 – İşgalin ilk günlerinde Rauf Bey'e, "Ortada bir millet var koyun sürüsü, ona bir çoban lazım, o da benim" diyen Padişah VI. Mehmet Vahdettin, 21 Aralık 1918'de meclisi dağıttı. Bir daha seçim çağrısı yapmadı. Dahası, 4 Ocak 1919'da seçimlerin, barış yapılıncaya kadar ertelendiğini açıkladı. Böylece Padişah Vahdettin, II. Meşrutiyet'e son vermiş oldu.

 

22 Aralık 1918 (Aralık) – Atatürk'ün, -1914 yılı Mayısında Sofya'da yazdığı- Zabit ve Kumandan ile Hasbıhâl" adlı eserinin İstanbul'da yayımlanması. (Ruşen Eşref Ünaydın, bu eserin İstanbul'da Mütareke başlarında yayımlandığını bildirmektedir).

 

22 Aralık 1918 – Atatürk'ün, Şişli'deki evinde "Anafartalar Muharebatı'na Ait Tarihçe" adlı eserini yazmaya başlaması.

 

22 Aralık 1918 – Minber gazetesi kapandı.

 

23 Aralık 1918 – İslahiye, Çebelibereket (Osmani) Bahçe, Hassa, Mamure'nin işgali.

 

23 Aralık 1918 – Kazım Karabekir Paşa, Tekirdağ'daki 14 ncü Kolordu Komutanlığına atandı.

 

24 Aralık 1918 – Daha önce 7. Ordu komutanı olan Ferik Fevzi Paşa (Çakmak) Genelkurmay Başkanı oluşu. Ferik Fevzi Paşa erkân-ı harp reisliğine (genel kurmay başkanlığı) getirildi.

 

24 Aralık 1918 – İngilizler Batum'u işgal etti.

 

24 Aralık 1918 – İlk Yunan savaş gemisi, İzmir açıklarında görüldü.

 

26 Aralık 1918 – 2. Ordu birlikleri, Pozantı'ya değin Adana'yı boşalttı.

 

27 Aralık 1918 – Pozantı'nın Fransızlar tarafından işgali.

 

28 Aralık 1918 – İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. Anadolu'nun daha pek çok yerinde Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri kuruldu. Bu cemiyetler, iki yıl içinde tam 28 yerel kongre toplayacaktı. (Bülent Tanör, Kurtuluş Üzerine 10 Konferans, s. 98).

 

29 Aralık 1918 – İstanbul'da çıkan Söz gazetesinde, Atatürk'ün Teceddüt Fırkası'na girdiği haberinin yayımlanması.

 

29 Aralık 1918 – İsmet Paşa'nın 'Barış Sağlama Komisyonu Başkanlığı'na tayin edilmesi.

 

30 Aralık 1918 – Atatürk'ün, Söz gazetesinde, Teceddüt Fırkası'na girdiği söylentilerini yalanlaması: "Ben askerî sıfat ve makamımla nispet ve alâkamı muhafaza etmekteyim. Gerçek olmayan haberin tekzibini rica ederim."




Büyük nutukBu memleket tarihte Türk'tü, şimdi de Türk'tür ve ebediyen Türk olarak yaşayacaktır. (1923, Adana) Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK

 

Not: Lütfen paylaşımlarınızda kaynak gösteriniz.